Karabük Ovacık İlçesi ve Resimleri

İlçemizde Eti, Lidya, Paflogonyalılar, Galatlar, Roma, sonraki dönemlerde Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinin etkileri görülür. Pürçükören Köyü Karakoyunlu Mahallesi’nde bulunan Gerdek Boğazı ve Karasin kaya mezarları Paflagonya dönemini yansıtmaktadır. 1350 tarihinde Osmanlı egemenliğine giren Ovacık, 1416 yılında Çelebi Sultan Mehmet tarafından Çankırı Sancak Beyliği, Çerkeş kazasına bağlanmıştır.

Osmanlı tarihçileri Şemseddin SAMİ ve Ali CEVAT’ ın araştırmalarına göre; 1869 tarihli Kastamonu salnamesinde ilçemizin ismi ULAK (ŞEHBETTTÜN) olarak belirtilerek 25 Köyü,2145 hanesi ve 7381 nüfusu ile Çerkeş ilçesine bağlı bir nahiye olduğu bilgileri yer almaktadır. Ayrıca o dönemlerde Amasra Limanı-Çankırı- İç Anadolu ticaret yolunu kullanan katırcı ve kervancıların Çerkeş-Ovacık-Safranbolu-Bartın güzergahını izledikleri de tespit edilmiştir.Cumhuriyetin ilk döneminde Ovacık,Çankırı İli Çerkeş İlçesi’ne bağlı bir bucak iken, 1957 yılında ilçe olarak kurulması öngörülmüş 01.04.1959 tarihinde kuruluşunu tamamlayarak Çankırı İli’nin ilçesi olmuştur. 1995 yılında Karabük’ün İl statüsü kazanmasıyla Ovacık İlçesi Karabük İli’ne bağlı bir ilçe olarak belirtilmiştir.

Resimler Sadece üyeler içindir!

Pürçükören Köyü Sınırları İçindeki Karakoyunlu Köyü Kral Mağarası

İlçe; Batı Karadeniz Bölgesinde, Çankırı İli’nin kuzey batısında Karabük İli’nin güney doğusunda kurulu olup; doğusunda Araç, batısında Eskipazar, kuzeyinde Safranbolu, kuzey batısında Karabük İli, güneyinde Çerkeş ve Atkaracalar, güney doğusunda Bayramören İlçesi bulunmaktadır.

            İlçe 41 kuzey paralelleri ile 32 doğu   meridyenlerinin kesişim bölgesindedir. Arazi, IV. Jeolojik zamanda teşekkül etmiş olup; zemin krateri flişi, gre kum ve şiltlerden oluşmaktadır. İlçe, Eosen kalkerleri taban konglomerası üzerinde yer alır ve I.derecede deprem bölgesidir. En büyük deprem 1944 yılında meydana gelmiştir.

            İlçe merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği 1100 m. olup, yüzölçümü 393 km2'dir. İlçemizin en yüksek noktaları Boduroğlu Yaylası ve Kıraçtepedir ki 1400 rakımlı olup, Ilgaz ve Köroğlu Dağları’nın uzantısında yer almaktadır.

            Bu nedenle ormanlık, dağlık,engebeli ve dağınık bir arazi yapısına sahip bulunmaktadır. Toplam yüzölçümünün dağılımına baktığımızda;%76’sı ormanlık alan (43662 ha.), %12 ‘si tarım dışı alan( 7237 ha), %12’si tarımsal alan (6800 ha) ve %0’ı, çayır ve meralık alanla (250 ha) karşılaşmaktayız. Ormanlık alanlarımızın üst florası yoğunluklu olarak Karaçam,Sarıçam ve bunun yanında meşe ve kayın türlerinden oluşmakta olup ;alt florada Kızılcık, Kışburnu ve fındık türleri bunmaktadır.Dağlık ve yaylalık yapılar içerisinde en yüksek anlarımız 1400 rakıma sahip olan Kıraçtepesi (Çallı) ve Boduroğlu Yaylası’dır. Bunların yanında Ahmetler-Göktepe-Kocadağ ,Çam Doruğu, Dazkırı Tepe ,Kavaklar-Erenler Dağları ;Göllü Yayla ,Kireçli Su Yaylası, Çatak-Belen Yaylaları mevcuttur.

            Bu dağlık alanların dışında yer yer düzlük alanlarda bulunmaktadır. Bu düzlük alanlar içinde önemli sayılabilecek olanı, İlçemizin kuzeyinden gelen Soğanlı (Melan) Çayı’nın yatağı boyunca doğuya doğru uzanan Melan Ovası’dır.

Soğanlı Çayı, kışın akan ve yazın kuruyan pek çok küçük çaplı çayların bulunduğu ilçemizin en büyük akarsuyudur. Bu çay Çerkeş-Atkaracalar-Bayramören ilçelerinden geçen Uluçay ile birleşerek ,İlçenin kuzeyinde Araç Çayı’na katılarak ,sonrasında Filyos üzerinden Karadeniz’e dökülür.Soğanlı Çayı dışındaki diğer su havzaları Küçüksu Köyü Karagöl Mahallesi mevkiinde Karagöl ve Sülük Köyü mevkiinde sülük göllerimiz bulunmaktadır.

İlçemizde karasal iklimin yanı sıra karadeniz iklimi de görülmekte olup; kışlar soğuk ve kar yağışlı ,yazlar ise serin ve yağışlı geçmektedir. Kışın ortalama 90-100 gün arası don olur. Kar yağışı gün sayısı ortalama 50-60, yağmurlu gün sayısı ise ortalama 50-55 gündür. Yıllık yağış ortalaması 600 cm3'dür.

Resimler Sadece üyeler içindir!

Resimler Sadece üyeler içindir!

İlçemizin kuzeyinde Safranbolu ilçesi, kuzey batısında Karabük İl merkezi;güneyinde Çankırı İli Çerkeş ve Atkaracalar İlçeleri, güneydoğusunda Çankırı İli Bayramören İlçesi;batısında Eskipazar İlçesi; doğusunda ise Kastamonu Araç İlçesi bulunmaktadır.Karabük İli’ne bağlı olan ilçemiz 42 köy ve 1 merkez mahalleden ibarettir. İlçeye bağlı bucak yoktur. Arazinin dağlık ve engebeli oluşu nedeniyle toplam 139 yerleşim ünitemiz bulunmaktadır. İlçe ve köylerin mahalle durumları aşağıya çıkartılmıştır.

S.N	BİRİMİN ADI	MAHALLE ADI	TOP.MADEDİ
01	Ovacık Merkezi	Merkez Mahalle	1
02	Abdullar Köyü	Gülefler, Akçapınar, Saitler	3
03	Ahmetler	Aydınlar,Çolakoğlu,Musatlar,Sofular, Yukarı Mahalle,Ganioğlu	6
04	Alınca	-	-
05	Anbarözü	Aşağı Mahalle, Asarcık, Çevre, Yahyalar	4
06	Avlağıkaya	Emirler, Hoca,Karşı.	3
07	Başboyunduruk	Musallar	1
08	Belen	Sonya,Alibey(Dabazali)	2
09	Beydili	Kılavuzoğlu (Yayaoğlu),	1
10	Beydini	-	-
11	Boduroğlu	Beşirağa, Kızık,Deveci	3
12	Boyalı	Hatlar, Hocaoğlu Köprüsü, Köseler	3
13	Bölükören	Ortaca	1
14	Çatak	Karaağaç	1
15	Çukur	Bicikler, Mustafaağa, Eyerciler	3
16	Doğanlar	Yiğitler	1
17	Dudaş	Dağdibi, Çay, Çataklıoğlu, Alizaim, Doğan(Dodan), Yuvalar, Kayalar, Kızılelma, Gövez, Mıcık	10
18	Dökecek	Sağıroğlu	1
19	Ekincik	Esenler, Kadılar, Yayalar, İnceoğlu, Pehlivanoğlu.	5
20	Erkeç	Eyberler, Şamız(Şamlı), Kızgun,Dökük	4
21	Ganibeyler	Karşı.(Keçiler)	1
22	Gökçedüz	Akbıyık	1
23	Gümelik	Toklar, Sütcü, Sindire	3
24	Güneysaz	Saz	1
25	Hatıpoğlu	Doruk, Orta	2
26	İmanlar	Demirci, Bediller, Ömerler	3
27	Kavaklar	Kargalı	1
28	Kışla	Cingiller, Kahveci, Pazaryeri	3
29	Koltuk	Karşı	1
30	Küçüksu	Süller, Karagöl, Hatlar	3
31	Pelitçik	-	-
32	Pürçükören	Hatıpoğlu, Karakoyunlu, Tepe,	3
33	Sarılarsonya	Yuvacık(Sonya), Yunuslar	2
34	Sofuoğlu	Sarıoğlu	1
35	Soğanlı	Üzümcük, Aşağı Mah.	2
36	Sülük	Söğütcü, Göcek, Dere, Mehmetoğlu	4
37	Şamlar	Orta Mahalle, Şaylar	2
38	Taşoğlu	Akhisar, Erdegöl, Yayaoğlu	3
39	Yaka	Terzi, Güneşler,Muratoğlu	3
40	Yaylacılar	-	-
41	Yeniören	Bakırcılar, İlyaslar, Osmancık	3
42	Yığınot	Alkısrak, Eskiköy	2
43	Yürekören	-	-

İlçemiz ve köylerinde Türk milli kültürü yaşanmaktadır. Sanayileşmenin ve teknolojik gelişmelerin etkisi dışında kalmış olan ilçemiz ve köyleri genel olarak, kapalı toplum özelliği taşımaktadır. Bu durumun tabii neticesi olarak, ilçemiz köylerinde milli gelenekler toplum hayatına hâkim bir haldedir. İlçemize bağlı köylerimizde halen köy odaları bulunmakta, geleneksel Türk misafirperverliğinin en güzel örnekleri bu köy odalarında sergilenmektedir. Odalar; sosyal olayların tartışıldığı, düğün nişan, dini bayramlarda çok sayıda insana hizmet etmeğe elverişli mekanlar olarak kullanılmaya devam edilmektedir.

Dini bayramlarımızın arifesinde zirat adı verilen dini merasim yapılır. Burada tüm komşuların katılmasıyla her evden gelen helva ve ekmekler bir araya toplanır, buradan toplanan ekmek ve helvalar karıştırılarak, iştirak edenlere dağıtılır ve dualar okunur. Aynı gün mezarlıklar ziyaret edilerek, dualar okunur.

İlçemiz ve köylerinde yağmur yağmadığı yıllarda yağmur duasına çıkılır. Bu duada topluca namaz kılınır, kurban kesilir, kurban eti ile pilav yapılarak beraberce yenir. Yağmur duaları öteden beri halkın ziyaret ettiği türbelerde olup, el avuçları aşağıya çevrili olarak dualar yapılır.

İlçemiz ve köylerinde ölen her kişi için cenaze töreni düzenlenir. Ölen kişinin çocukları, ailesi ve yakın akrabaları yanında olursa cenazesi hemen defnedilir. Eğer ölen kişinin çocukları, ailesi ve yakın akrabalarından bir kısmı gurbette ise haber verilir ve cenaze bekletilir. Ertesi gün defnedilir. Cenazeye katılanlara komşular tarafından hazırlanan yemekler verilir. Ölenin ruhu için yedi ve elli ikincisi günleri mevlit okutulup dualar edilir. Mevlide katılanlara yemek verilir. Ölen kişi için ilk dini bayramın arifesinde komşulara helva- ekmek dağıtılır.

İlçemize bağlı Taşoğlu Köyü’nün Asar Mahallesi’nde bulunan tarihi camiinin ermişler tarafından geyiklerle ormandan taşınan kereste ile yapıldığı söylenmektedir. Bir gün sabaha karşı yine geyiklerle, köylünün ekinlerinin içinden kereste taşınırken bazı köylülerin görmesi üzerine bağırdıkları, kereste taşıyanlara sitem ettikleri, bunun üzerine kereste taşıyan bu ermişlerin de köylülere hitaben;" Ekin önünden yatar, arka kısmından kalkar, hepinizin boğazında çıksın." demişler. O günden sonra bu yöre halkı hep urlu (dış guatrlı) olmuşlar. Bu yörede yaşayan insanların bu yüzden urlu (dış guatrlı) olduğu söylenegelmektedir.

- Söz söylemesini bilirsen söz eyle, ibret alsınlar; söylemesini bilmezsen mecliste sükut eyle, seni bir adam sansınlar.

İlçemiz ve köylerine özgü yöresel halk oyununu olarak düğünlerde, köçek, çiftetelli, kaşık oyunu, atlama gibi oyunlar oynanmakla birlikte; eskiden yöresel olarak oynanan seymen ve at üzerinde oynanan cirit oyunları şimdilerde terkedilmiş durumdadır.

Un çorbası, göce çorbası, malak, yoğurtlu yumurta, çullu börek, bandırma, bişi, cevizli ekmek, kavut, cizleme ve un helvası Ovacık kültüründe önemli yer tutan yemeklerdendir.

Resimler Sadece üyeler içindir!Ovacık Kültüründe Önemli Yer Tutan Çullu Börek

İlçemiz ve köylerinde önceleri ip bükümünde çıkrık denilen alet kullanılırdı. Günümüzde kullanılmamaktadır. İlçemiz ve köylerinde el sanatları olarak eskiden beri süregelen koyun yünü ile keçi tiftikleri, yöremizde mengere adı ile bilinen aletle ip haline getirilmektedir. Elde edilen bu iplerden beş şiş ile yün çorap örülmektedir. Övendire, döven, tırmık, yaba, diğren, anadut, masa, sandalye, sepet gibi ağaç işleri, mezar taşı, eldeğirmeni taşı, kösüre gibi taş hammaddeli el sanatları, çapa, keser, balta, bıçak, orak, saban, pulluk gibi demirden yapılan el sanatları yapılmaktadır.

Kız İsteme; ilçemiz ve köylerinde öncelikle gelin adayı iki şekilde belirlenir:

İlçemiz ve köylerinde genellikle altın, yüzük, bilezik, küpe, zincir veya set, beşi bir yerde, saat gibi eşyalar takı olarak kullanılmaktadır.

İlçemiz ve köylerinde Cumhuriyet'in ilanından ve inkılapların yerleşmesi sonrası modern giyime uygun olarak; içinde gömlek, üzerinde yelek (bazen) ceket ve pantolondan oluşan takım elbise giyilir. Daha önce alta şalvar, üste iç gömlek, üzerine mintan, yelek ve ceket giyilirdi. Erkekler kundura adı verilen çivili ayakkabı, çarık giyerlerdi. Şimdi ise bunun yerini yöre halkının iskarpin dedikleri normal ayakkabı ya da cizlavent denilen lastik ayakkabı almıştır.

İlçemiz ve köylerinde Arkeolojik kazılar yapılmamakla birlikte, Pürçükören Köyü Karakoyunlu Mahallesi’nde Lidya Uygarlığı’na kadar uzanan mağaralar, kurutma kayası, gözetleme kulesi; Abdullar Köyü’nde, Anbarözü Köyü Çevre Mahallesi’nde, Çatak Köyü Şıhlar Mahallesi’nde, Boyalı Köylerinde Türk İslam dönemine ait tarihi camiler vardır. Pürçükören Köyü Gerdek Boğazı kaya mezarları 7.yy. ve daha eskilere dayandığı tahmin edilmektedir. Mezarların ilk tespitini yapan L. Leonhard' dır. Mezarların genel görünümü üçgen alınlıklı, giriş ve üç odadan oluşan, birbirine açılan odalardan meydana gelir. Niş bulunan odalarda tavan süslemesi olarak iç içe dikdörtgenler kullanılmış ve ağaç mimarisi taklit edilmiştir.