|
Mevcut kaynaklara göre ilçenin yerleşim merkezi olarak kuruluşu Bayburt kadar eskidir. Aydıntepe ilçesinin bulunduğu bölge tarihin çeşitli dönemlerinde bir çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Yörenin bilinen en eski sakinleri Haldilerdir. Hitit kaynaklarında Bayburttan Dukamma adı ile bahsedilmiş olması M.Ö.3000-2500 yılları arasında Aydıntepe ve çevresinin Hititlerin egemenliğinde bulunduğunu göstermektedir. Aydıntepe ve yöresinde Urartular,iskitler,Romalilar,Persler ve Bizanslilar hüküm sürmüşlerdir.
Yöre 1071 Malazgirt Zaferiyle Türklerin eline geçmiş,1072 -1202 yılları arasında bazen Saltukluların bazen de Danişmendlilerin hakimiyetinde kalmıştır. 1202 yılında Selçuklular Saltuklu Devletine son verince Bayburt ve çevresini de ele geçirmilerdir. Yöre bir süre İlhanlıların, Akkoyunluların ve Safevilerin denetiminde kalmış, 1514 Çaldıran Savaşından sonra Osmanlıların hakimiyetine girmiştir. 1916-1918 yılları arasında Rus işgali ve Ermeni zulmüne maruz kalan bölge 21 Şubat 1918de işgal kuvvetlerinin yöreyi terk etmeleri sonucu tekrar Türk egemenliğine geçmiştir.
Osmanlılar döneminde Hart ismiyle Bayburt kazasına bağlı bir nahiye olarak varlığını sürdüren Aydıntepe, Cumhuriyetin kuruluşundan sonra Bucak merkezi olmuştur. 1957 yılında nüfusu göz önüne alınarak Belediye teşkilatı kurulmuş ve adı Aydıntepe olarak Türkçeleştirilmiştir. 1987 yılında 3392 sayılı Kanun ile ilçe olan Aydıntepe, önce Gümüşhane iline, 1989 yilinda çıkarılan 3578 sayılı Kanun ile İl olan Bayburta başlanmıştır. ilçede Kaymakamlık teşkilatı 09.06.1988 tarihinde oluşturulmuştur .
|
| |
|
|
|
|
HART DESTANI
|
| Bayburt”lu Zihni”nin SERGÜZEŞTNAME”sinden Hart Destanına dair Bölümler
HART DESTANI
Bayburt”ta yerleşti oturdu küffar
Çekti taburların ol dil”i bedkar
Hart”ın ahvalinden oldu haberdar
Seyr-eyle hikmet-i perverdigarı
Herkes camide namaz kılarken
Halikına niyaz,gah naz ederken
El kaldırıp hakk”a niyaz ederken
Gördülerki hart”a doldu küffar
Hacı Osman Efendi,Kutb-i zamane
“Ümmet-i Muhammet”dedi bir yana
Seçilsin kıyanlar baş ile cana
Kim severse ol Hazret-i cebbar-ı
|
|
AYDINTEPE COĞRAFYASI
Resimler Sadece üyeler içindir! |
Bayburt İlinin iki ilçesinden biri olan Aydıntepe 40 derece 24 dakika kuzey enlemi,40 derece 10 dakika doğu boylamında olup,doğu ve güneyden İl Merkezi, kuzeyden Trabzon, batıdan Gümüshane illeriyle çevrilidir. Bayburt İl Merkezinin kuzeybatısında,kendi adı ile anılan ovanın kuzeyinde, Kuzey Anadolu sıradağlarının bir bölümünü oluşturan ve Trabzon ve Bayburt İllerinin doğal sınırını çizen Soğanlı Dağlarının ovayla birleştiği yamaçta kurulmuştur.
Deniz seviyesinden yüksekliği 1650 m ,yüzölçümü 473 km2 dır. (Yüzölçümüne göller dahil değildir.) Bayburt iline 24 km, Trabzon iline 180 km, Gümüşhane iline 80 km uzaklıktadır. ilçenin en önemli dağları olan Soğanlı Dağları, kara iklimin etkisi ve tahripler sonucu orman örtüsünden hemen hemen mahrumdur. Bu dağların en önemli özelliği yayla ve av turizmine elverişli olması, geniş otlaklarının bulunmasıdır. ilçenin doğal bitki örtüsü geç kuruyan mera,çayır ve bozkırdır. Doğu Anadolu ikliminin etkisi altında bulunan ilçemizde kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar kurak ve sıcak geçer.
2750 m. yüksekliğe sahip Soğanlı Dağlarının kuzey yamaçlarında Karadeniz ikliminin etkisi görülür. İlçenin belli başlı akarsuları Çoruh Nehrinin kollarını oluşturan küçük derelerdir. Aydıntepe ovasını ikiye ayırarak doğu-batı doğrultusunda uzanan Çoruh çayı Çoruh Nehrinin en büyük koludur. Ayrıca Çatıksu, Sorkunlu, Gümüşdamla ve Sırataşlar dereleri Çoruh Nehrinin havzasında yer alan önemli kaynaklardır. Bu derelerde yılın her mevsiminde su bulunur. Ilkbahar ve Sonbaharda bu derelerin taşıdıkları su miktarı artar. ilçenin en önemli tarım alanı, yükseltisi 1450-1550 metreler arasında olan Aydıntepe Ovasıdır. Bunun dışında ovaya açılan dere boylarında tarıma elverişli küçük düzlükler bulunur. İlçemizde rüzgarlar Soğanlı Dağlarından Çoruh Nehri vadisine doğru eser ve yöre Balkar adı verilen rüzgarların etkisi altındadır. Ayrıca Aydıntepe Ovası doğudan esen rüzgarlara da açıktır.
|
|
Resimler Sadece üyeler içindir! |
|
|
|
BİTKİ ÖRTÜSÜ
Resimler Sadece üyeler içindir! |
2750 m. yüksekliğe sahip Soğanlı Dağlarının kuzey yamaçlarında Karadeniz ikliminin etkisi görülür. İlçenin belli başlı akarsuları Çoruh Nehrinin kollarını oluşturan küçük derelerdir. Aydıntepe ovasını ikiye ayırarak doğu-batı doğrultusunda uzanan Çoruh çayı Çoruh Nehrinin en büyük koludur. Ayrıca Çatıksu, Sorkunlu, Gümüşdamla ve Sirataşlar dereleri Çoruh Nehrinin havzasında yer alan önemli kaynaklardır. Bu derelerde yılın her mevsiminde su bulunur. İlkbahar ve Sonbaharda bu derelerin taşıdıkları su miktarı artar. ilçenin en önemli tarım alanı, yükseltisi 1450-1550 metreler arasında olan Aydıntepe Ovasıdır. Bunun dışında ovaya açılan dere boylarında tarıma elverişli küçük düzlükler bulunur. İlçemizde rüzgarlar Soğanlı Dağlarından Çoruh Nehri vadisine doğru eser ve yöre Balkar adı verilen rüzgarların etkisi altındadır. Ayrıca Aydıntepe Ovası doğudan esen rüzgarlara da açıktır.
|
|
Resimler Sadece üyeler içindir! |
|
|
|
1-INSAN KAYNAKLARi VE ISTIHDAM:
2000 yılında yapılan Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre ilçemiz merkez ve köylerinde toplam 12.614 kişi yaşamaktadır. Nüfusun % 54'ü kadın, % 46'si erkektir.
|
|
2-EĞİTİM, SAĞLIK VE SOSYAL GÜVENLİK:
Resimler Sadece üyeler içindir! |
a)EĞİTİM :
İLKÖĞRETİM: İlçemizde okul çağında bulunan nüfusun tamamı eğitim-öğretimden yararlanmaktadır. Okula devam etmeyen öğrenci yoktur. 2002-2003 eğitim-öğretim yılında 603 kız, 688 erkek toplam 1271 öğrenci öğrenim görmüştür.
ORTAÖĞRETİM: ilçe merkezinde bir tane çok programlı lise bulunmaktadır. 2002-2003 eğitim-öğretim yılında 160 öğrenci devam etmiştir..İlçemizde lisenin eğitim öğretime başladığı günden bu zamana kadar 274 öğrenci mezun olmuş, mezun olan öğrencilerden 55 öğrenci çeşitli üniversitelerin lisans programlarına, 27 öğrenci de ön lisans programlarına kayıt yaptırmışlardır. Çok programlı liseden mezun olup yüksek öğretime devam etme oranı %33 tür.
YAYGIN EĞİTİM HİZMETLERİ: İlçemizde yaygın eğitim hizmetleri 1990 – 1991 eğitim - öğretim yılında başlamış olup, bugüne kadar 182 kurs açılmış ,2097' si kadın, 796' si erkek olmak üzere toplam 2893 kişi bu kurslardan yararlanmıştır. Yaygın eğitim hizmetleri alanında açılan kurslar meslek edindirme ve sosyal – kültürel kurslar olmak üzere iki ana başlık altında verilmektedir.
İlçemizde okuryazar oranı %98 dır.
b)SAĞLIK:
İlçemizde 2 sağlık ocağı ve 9 sağlık evi bulunmakta olup ilçe merkezindeki Sağlık Ocağında tedaviye yönelik 2 adet poliklinikle hizmet vermektedir. Günlük normal poliklinik sayısı 80, dis poliklinik sayısı 8' dır. Ayrıca küçük cerrahi müdahaleler de yapılmaktadır. Mevcut hastalarımızın % 25' i bölge dışından gelmektedir.
Sağlık ocağı bünyesinde 15-49 yaş kadınlara yönelik; bebekler için 1-5 yaş çocukların hastalıklardan korunması için sürekli anne eğitim yapılmaktadır.
c)SOSYAL GÜVENLİK :
1.TÜRKİYE İŞ KURUMU: Il müdürlüğü verilerine göre İlçemizden müracaatlı işsiz sayısının 51 olduğu görülmektedir ancak gerçekte müracaat etmeyen issiz sayısı düşünüldüğünde bu sayının daha fazla olabileceği tahmin edilmektedir.
2.SOSYAL SİGORTA: İlçemizde sigortalı sayısı 258, Aylık almakta olanların sayısı 560, Aylık alıp sağlık yardımı alanların sayısı 2240 Aylık almayıp ta sağlık yardımı alanların sayısı 1032 SSK il Müdürlüğü kayıtlarından anlaşılmaktadır.
3.BAĞKUR : İlçemizde Bağ kur emeklisi olup yaşlılık aylığı alanların sayısı 253, malullük aylığı alanların sayısı 5, ölüm aylığı alanların sayısı 137 dır. sağlık hizmetlerinden faydalanan emekli ve hak sahiplerinin sayisı toplam 677 dır.
|
| |
|
|
3.KÜLTÜR, TURİZM, ÇEVRE:
Resimler Sadece üyeler içindir!
a)KÜLTÜR: İlçemizde genel olarak tipik Anadolu kültürü hakimdir. Halk genel olarak geleneksel değerlere, örf ve adetlere bağlıdır. Ataerkil aile yapısı egemen olup, aile reisi otoriterdir. Ekonomik bağimsızlığını kazanan çekirdek aile sayısında değişen günümüz şartlarına göre artış görülmektedir.
b)TURİZM: İlçemizde genel olarak yayla turizmi ağırlıktadır. Temmuz ayında Bayburt İlinde yapılan Dede Korkut Şenlikleri çerçevesinde İlçemiz sınırlarında bulunan Soğanlı Dağındaki yayla şenlikleri yayla turizmini canlandırmaktadır.
c)ÇEVRE: İlçemizde sanayi olmadığından sanayi kirliliğine dayalı kimyasal atık bulunmamaktadır. Tarım ve Hayvancılığa dayalı bir ekonomi olduğundan hayvansal artıklar nedeniyle köy ve şehir merkezinde sıkıntı yaşanmaktadır. |
ŞEHİT HACI OSMAN EFENDİ TÜRBESİ :
1828-29 Osmanlı Rus savaşında şehit düşmüştür.Rus kuvvetlerinin Bayburt”u işgali ile başlayan savaş sonrası,Rusların Aydıntepe(Hart) ye ilerlemesi sonucu Aydıntepe”de halk ayaklanmış ve Hacı Osman Efendi Türk kuvvetlerinin başına geçmiştir.Rus Kuvvetlerini durdurmak için Aydıntepe ovasını suyla doldurarak Rusların ilerlemesini durdurmuş ve Ruslara büyük zaiyatlar vermiştir.Ancak başka bir koldan gelen Ruslarla yapılan savaş sonucu şehit düşmüştür.
Aynı zamanda Tarihçi olan Hacı Osman efendi yüzlerce talebe yetiştirmiştir.İlçemiz de kendi adıyla anılan camiinin bahçesinde ve kendi yetiştirdiği müderrislerle birlikte yatmaktadır. |
|
4.TARIM, DOĞAL KAYNAKLAR:
a)TARIM:
14.985 Hektar olan toplam tarım arazisinin 9.556 Hektarlık kısmı sulanabilir arazi, azı 5.429 Hektarlık kısmı sulanamayan arazidir. Nadas alanı 3.430 Hektar olup tarıma elverişli olup kullanılmayan arazi ise 3.121 Hektardır.
Ağırlıklı olarak tarla bitkileri tarımı yapılan ilçemizde buğday,arpa,çavdar,yulaf,şeker pancarı ekilmektedir. alternatif ürün çesidi olarak ay çiçeği ve sılajlık mısır ekilmektedir. Mevsim şartlarının ağır olması ve ısıtma masraflarının yüksek olması nedeni ile karlı seracılık yapılamamaktadır. Ay çiçeği ve sılajlık mısır alternatif ürün olarak geliştirilmeye çalısılmaktadır.
Hayvancılık: İlçemiz merkez ve ova köylerinde yapılan hayvancılıkta melez ırktan kültür ırkına büyük oranda geçilmiştir ağırlıklı olarak besi hayvancılığı yapılmaktadır. Süt sığırcılığı gelişmemiş olup, mevcut ırkların süt verimi düşüktür.Küçükbaş hayvancılıkta daha çok yaylalarda ve rakımı yüksek olan köylerimizde yapılmaktadır.
Arıcılık: Arıcılık için çok uygun arazi ve floraya sahip ilçemizde 3130 adet arılı kovan bulunmaktadır. İlçemizin arılı kovan kapasitesinin 14.238 adet olması ve mevcut arılı kovan sayısının azlığı nedeniyle Karadeniz sahil şeridinin arıcıları yaz aylarında bölgemizde konaklamakta ve önemli miktarda bal üretimi yapmaktadırlar.
Resimler Sadece üyeler içindir!
b)DOĞAL KAYNAKLAR: İlçemiz merkez ve köylerinde doğal su kaynakları mevcut olup tarım arazilerinin sulanmasında değerlendirilmektedir. İlçemiz sınırlarında doğal maden suları ve granit mermer kaynakları bulunmakta olup ekonomiye kazandırılması için çalışma yapılması gerekmektedir. Ayrıca karasal iklimle deniz ikliminin karşılaştığı Soğanlı dağları mevkiinde asırı hava akımı oluştuğundan rüzgar enerjisinden ağırlıklı olarak yararlanılabileceği düşünülmektedir.
|
|
5.SANAYİ VE YATIRIM:
İlçemizde ağır sanayi yatırımları bulunmamaktadır. Küçük çaplı demir doğrama ve marangoz atölyeleri mevcuttur. Son yıllarda 2 adet süt işleme tesisi kurulmuştur.
|
|
6.ULAŞIM:
İlçemiz Bayburt iline 24 km.lik karayoluyla bağlanmaktadır. Bu yolun Gümüşhane Bayburt Devlet yoluna kadar olan 11 km.lik oldukça dar ve yetersizdir. 287 km.lik köy yolları ağımızın 31 km.si asfalt, 105 km.si stabilize kaplama 85 km.si tesviye ve 66 km.si ham yoldur.İlçemize bağlı Kavlatan,Dumlu,Günbuldu köylerimize kış mevsiminde ulaşım sağlanamamaktadır.
ilçe merkezi, bağlı 23 köy ve yaylalarımızın tamamında telefon mevcuttur.
|
|
KÖYLERİMİZİN ESKİ VE YENİ ADI
| YENİ ADI |
ESKİ ADI |
| AKBULUT KÖYÜ |
ABRANS |
| ALACA KÖYÜ |
MENGE |
| ASAGIKIRZI KÖYÜ |
ASAGIKIRZI |
| BASPINAR KÖYÜ |
DiGER ARMUTLU |
| CATIKSU KÖYÜ |
VANSEN |
| Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!CAYIRKÖPRÜ KÖYÜ |
Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!VAGINDA |
| CiGDEMLiK KÖYÜ |
GÜTGÜNE |
| DUMLU KÖYÜ |
HENEGE |
| ERiKDiBi KÖYÜ |
PAYNIK |
| GÜMÜSDAMLA KÖYÜ |
ZARGIDi |
| GÜNBULDU KÖYÜ |
FiLES |
| iNCiLi KÖYÜ |
ARDUSTA |
| KAVLATAN KÖYÜ |
KAVLATAN |
| KILICKAYA KÖYÜ |
YUKARI CENCÜL |
| PINARGÖZÜ KÖYÜ |
KiLHOS |
| SIRATASLAR KÖYÜ |
ASAGI CENCÜL |
| SORKUNLU KÖYÜ |
TORONTOS |
| SULUDERE KÖYÜ |
ERGiNiS |
| SALCILAR KÖYÜ |
HAPUSGi |
| YANOBA KÖYÜ |
ASURi |
| YAPRACIK KÖYÜ |
SiNDELLi |
| YAZLIK KÖYÜ |
DANZUT |
| YUKARI KIRZI KÖYÜ |
YUKARI KIRZI |
|
|
AYDINTEPE YER ALTI ŞEHRİ TARİHİ
|
Resimler Sadece üyeler içindir! |
İlçemizde yer alan kent , tüf içerisinde , yüzeyden 2-2,5 metre derinde başka yapı malzemesi kullanmadan ana kayaya oyulmuş galeriler , tonozlu odalar ve bu odaların açıldığı daha geniş mekanlardan oluşmaktadır . Yaklaşık bir metre genişliğinde ve 2 ile 2,5 metre yüksekliğinde tonoz örtülü galeriler yer yer her iki yana genişlemektedir . (3 x 8 Metre ) Kareye yakın planlı odalar bu mekana açılmaktadır.
Ayrıca gözetleme mekanlarının oluşturduğu havalandırma amaçlı konik biçimdeki deliklerin , galeri odalarını aydınlatmak için duvarlara delik açıldığı gözlenmektedir .
Halen kazı çalışmaları devam edilen kent hakkında şu an ileri sürülen iki görüş mevcut olup , bunlardan biri ; bu kentin , bölgede daha önce sözü edilen Halde şehrine ait olduğu , Halde'nin “Khalde” olduğu eski ismi Hart (Aydıntepe) olan ilçenin isminin de “Halt” dan geldiği görüşü mevcuttur .
Diğer görüşe göre ; Hart'ta bu yer altı kentinden başka Geç Roma Erken Bizans devirleri arasında yer alan bir mezarın ortaya çıkarılması , Hıristiyanlığın henüz yerleşmediği bir devirde bu bölgenin bir sığınak teşkil ettiği , Romalılar tarafından kovulan ilk Hıristiyanların bu bölgeye geldikleri ve sığındıkları , yer altı kentinde bu Erken Hıristiyanlık dönemine ait olabileceğidir . |
Resimler Sadece üyeler içindir! |
Resimler Sadece üyeler içindir! |
|
|
|
CANLI DESTEK
