TARİHİ VE COĞRAFİ YAPISI

Başçiftlik İlçesi coğrafi konum olarak Kelkit Çayı bir eşkenar üçgenin tabanı kabul edilirse,Reşadiye-Niksar tabana bitişik köşeleri, Başçiftlik’te taban karşısındaki köşede yer alır. Diğer bir ifadeyle Başçiftlik, Kuzeyinde Ordu iline bağlı Aybastı ilçesi,doğusunda Reşadiye ilçesi,güneyinde Niksar İlçesiyle çevrilmiş olup, toplam 231.000 Km2’lik mülki sınıra sahiptir. Yaklaşık olarak 37 derece,17 dakika doğu meridyenleri ile 40 derece,28 dakika kuzey enlemleri arasında yer alır. Başçiftlik Canik dağları üzerindeki havzanın batı kısmında yer alır. Bu havza doğuya gidildikçe genişler. Yörede İskevsür ovası olarak adlandırılan bu havzada yaklaşık 15’e yakın köy ve kasaba yer alır. Bu havzanın kuzey ve güney kısımları canik dağlarının yüksek tepeleri ile kaplıdır. Denizden yüksekliği 1425 metre olan Başçiftlik’in batısında büyük Çal tepesi, kuzeyinde Çartıl, Sivrilce güneyi ise Karaçam ormanlarının bulunduğu yüksek tepelerle çevrilidir. Doğusu düzlük alanlarla kaplıdır. Bu düzlük Bereketli ve Bozcalı Kasabalarına kadar devam eder. Başçiftlik’te iklim,karasal iklim ile Karadeniz ikliminin karışımından meydana gelen bir çeşitlilik arz eder. Kış mevsimi çok kar yağışlı ve soğuk geçer.

Başçiftlik’in kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Yaklaşık  550   sene  önce kurulduğu tahmin edilmektedir.Başçiftlik’in Niksar ilçesinin doğu tarafında  bulunan  ve  Ayvaz  önü   mevkiine   yakın   bir   yerde  kurulduğu  (Bu  günkü  Çengelli  köyü  civarında ) ve bu günkü Başçiftlik’i yaylak olarak kullandıkları yönünde rivayetler vardır. Çevredeki   bataklıkların , sivri  sineklerin  ve  hastalıkların  yüzünden  halkın  yaylak olarak kullandıkları bugünkü Başçiftlik’e  göç  ettikleri  ve yerleşmeye  karar  verdikleri yönündeki bu  rivayeti  doğrulayan  bir  başka  olay  da Niksar’ın Ayvaz  önü  mevkiinde  “Başçiftlik Mezarlığı”   diye   anılan   bir   Mezarlığın   yakın bir tarihe  kadar  var  olması, Niksar’ın eski kayıtlarında Başçiftlik Mezrası’ndan bahsedilmesidir. Araştırmacı yazar Sadi BAYRAM; ”Niksar Vakfiyeleri” ile ilgili  araştırmasında  Başçiftlik’le ilgili olarak : “ 890 Şevval Gurresi ( 20.10.1485) Abdullah oğlu Sinaneddin Yusuf Bey`in Niksar`a bağlı Başçiftlik de Allah rızası için yeni inşa ettirdiği zaviyeyi fukara, miskin, ulemâ, şeyh ve zaviyeye inen bütün misafirler için vakfetmiştir. 582 numaralı defterin 168. sayfa, 113 sırasına kayıtlıdır. 1967 numaralı defterde de yeni Türkçe’si bulunmaktadır. Söz konusu zaviyenin ilelebet devamı için de ; İnce Sofi, Sarı Danişmendlü, Hatip, Hasan Halife, Babuç Köylerinin mezrasını, Başçiftlik adı ile bilinen Çiftliğin tamamı, Taşlık, Karabalçık, İbrahim Kırığı ve Dulugünayı adıyla bilinen yerleri, Hallaç İbrahim arazisi altındaki suyu vakfetmiş ve mütevelliliğe zaviye şeyhini getirmiştir. Kendi vefatından sonra evlatlarının en büyüğü, vakıf mütevelliliğine getirilecektir. Kendi nesli sona erdiğinde, Hızır Paşa oğullarının mütevelliliğe getirilmesi, gerekirse Hızır Paşa oğullarının Naip tutmasını, gelir fazlasını imaret hizmetlerinden arta kalan kısmı mütevellinin şahsına bırakmıştır.” diye bahsetmektedir.

Evliya Çelebi de; Seyahatname’sinde Başçiftlik’le ilgili olarak ; Niksar’dan doğuya ormanları aşarak altı saatte Başçiftlik’e geldiğini,burada Sivas eyaletinin tamam olup,Erzurum Eyaletinin başladığını,eyalet sınırında Vezirin Erzurum’dan gelen büyük bir heyetin karşıladığını,207 kurban kesildiğini,buradan da Erzurum Eyaletine bağlı 150 akçelik İskefsür kazasına gittiğini ,Başçiftlik’in 200 haneli büyük bir köy olduğundan bahsetmektedir. 

Bir rivayete göre ilçenin Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon-Rum,Pontus devleti üzerine açtığı sefer sonucu kurulduğu da söylenir. Ancak bunun kesin bir delili ve bileni yoktur. Başçiftlik daha önce Niksar ilçesinin doğu bölümüne rastlayan ve Ayvaz önü mevkiine yakın bir yerde ilk yerleşimini yaptığı bilinir. Hatta o zamanki Başçiftlik mezarlığı çok yakın zamanlara kadar aynı adla anılmakta idi. Söz konusu mezarlık yakın zamanlarda Niksar Belediyesinin arsa parselleri ve şahısların buralara sahip çıkması sonucu mezarlık dağıtılmıştır. Tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, o zamanki sosyal durum ve Niksar çevresindeki bataklıklar ile o sıcak havadaki sivrisinek burada yaşayan halkı rahatsız etmiştir. Yine o zamanki Başçiftlik halkından olan bazı şahıslar bulundukları yerden doğuya doğru gittiklerinde geniş ormanlıklar ve soğuk akarsular arasında bugünkü Başçiftlik ilçesinin merkez camisinin bulunduğu yerde,geniş bir alan bulmuşlardır. Geri döndüklerinde halklarına: “ Öyle bir yer bulduk ki otu sümbül kuşu bülbül” diye methetmişlerdir. Bunun üzerine köy halkından beş hanenin buraya yerleştiğini daha sonrada göçmeyerek ikameti devam ettirdiği söylenir. İsminin de buradaki beş haneden dönüşerek Beşçiftlik olduğu daha sonrada Başçiftlik’e dönüştüğü rivayet edilir.

SOSYAL DURUM

Konut : İlçe merkezinde 650 adet konut bulunmakta olup, bunun %30’u ahşap % 70’i betonarmadır. İlçemizde henüz Kooperatif türü toplu konut sistemi yerleşmemiştir.

Sosyal Yaşantı : İlçemizde sosyal tesis bulunmadığından ve işsizlik had safhada olması nedeniyle genç nüfus İstanbul iline göç etmiş kalan halk gününü kendi özel işlerinde ve kahvehane köşelerinde geçirmektedir.

İş ve Çalışma Hayatı : İlçemizde sanayi sektörü bulunmadığı için halkın çalışan kesimi tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. İş ve istihdam alanı olmadığından genç nüfus,büyük kentlere göç etmekte ve ilçe de yaşayan nüfus her geçen gün azalmaktadır. Kalan nüfus genelde yaşlı ve kadın nüfustur.Önümüzdeki yıllarda istihdama yönelik çalışma yapılamayıp aynı hız ile göç devam ederse,on yıla kadar, bugün yaşayan nüfusun, yarısına düşeceği tahmin edilmektedir.

E-EKONOMİK DURUM

Ekonomik Hayatın Tarihi Gelişimi : İlçemiz ekonomisi % 20 nispetin de halıcılığa %80 nispetinde çiftçilik ve hayvancılığa dayanmaktadır. 1971 yılında gerçekleştirilen halıcılık çalışmaları büyük bir ivme kazanarak çevreye dağılmış hatta ilçemize yakın vilayetlere ve bölgelere dağılmış büyük bir iktisadi potansiyel oluşturmuştur. İlçemizdeki halıcılığın hızı 1990 Körfez krizinden sonra gerilemiştir.İlçemizde daha önceki yıllarda ekonomi % 75 halıcılığa dayalı iken bugün %20 seviyelerine gerilemiş, buna paralel olarak da İlçemiz ekonomisi zayıflamıştır. Önceki yıllarda ilçemiz merkezinde 1200 olan tezgahı sayısı bugün 100 civarlarına inmiştir. Dolaysıyla halı üretimi de gerilemiştir. Halıcılığın gerilemesinde 3 ana unsur etkisini hala devam ettirmekte olup bunlar,malzemede bozulma,imalatta bozulma ve ihracattaki tıkanma şeklinde devam etmektedir. İlçemiz merkezinde ve bağlı birimlerde 60x60 (Hereke) tipi halı dokunmaktadır. Ortalama bir tezgahta yıllık 10 M2. civarında halı dokunmakta olup,ilçe merkezi ve köylerinde yıllık yaklaşık 2.000 M2. halı dokunmaktadır. Bugünkü fiyatlarla halının metrekaresi 350,00-TL ile 400,00-TL. arasında satılmaktadır. Üretilen halıların % 50’si iç pazarda tüketilmekte %50’si ihraç edilmektedir.

İlçemiz halıcılığının başlaması ile birlikte geçim düzeyi çok fakir olan halk fakirlikten ve gurbet elde çalışmaktan kurtulmuş özellikle 1975-1982 yılları arasına isabet eden zaman içerisinde maddi ve sosyal yönden çok gelişme kaydetmiştir. İlçemiz merkezindeki betonarma yapılaşma bu yıllarda gerçekleşmiştir. Halkımız beyaz eşya ve televizyonla bu yıllarda tanışmıştır. Halıcılık sayesinde para kazanan halk, yavaş yavaş dışarıya açılmış ve sosyal yaşam düzeyini yükseltmiştir. Bu yükseliş ilçe merkezi olana kadar devam etmiş ve ilçe olmanın alt yapısını hazırlamıştır. Halıcılıkla ilgili olarak 1985 yılından itibaren 5 tane “Halı Festivali” düzenlenmiştir. Başçiftlik bu festivaller sayesinde çevrede kendini tanıtmış ve Başçiftlik’in ilçe merkezine dönüşmesinde etken olmuştur. Halı festivalinin bir amacı da halıcılıkta kaliteyi artırmak gayesiyle çeşitli dallarda “En kaliteli halı “ yarışması tertip edilmiş ve birinci gelen halılara ödüller verilmiştir. Bütün bunların yanında çeşitli kültür faaliyetleri daha da canlı yapmıştır.

İlçemiz 20 Mayıs 1990 gün ve 20523 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3644 Sayılı Kanunla kurulmuş olup aynı yasayla 9 adet köy Niksar ilçesinden alınarak ilçemize bağlanmıştır. İlçenin resmen açılışı 27.09.1991 günü yapılarak faaliyete geçirilmiştir. İlçemizin faaliyete geçtiği günden bu zamana kadar geçen süre içerisinde resmi kurumların açılışı sağlanmış devlet yapısı çok az bir eksikle oturtulmuştur. Ancak bu durum ilçemizdeki nüfus hareketinin durmasına yetmemiştir. İlçemiz özellikle son yıllarda işsizlik nedeniyle çok göç vermiştir. Bu da ilçemizi olumsuz yönde etkilemektedir.

Sanayi : İlçemizde hiçbir sanayi kuruluşunun bulunmaması İlçe halkının büyük şehirlere göç etmesinde en büyük etkendir. Soruna çare bulmak amacıyla bazı kesimlerin şirketleşme yoluna gitme çabaları sonuç vermemiştir.

NÜFUS DURUMU
                                                                                TOPLAM               ERKEK            KADIN
İLÇENİN MERKEZ NÜFUSU :                              3583                    1745               1838
HATİPLİ KASABASI :                                               2478                    1258                1220
ALAN KÖYÜ :                                                             171                         86                    85
AYDOĞMUŞ KÖYÜ :                                                   45                         22                    23
DAĞÜSTÜ KÖYÜ :                                                      44                         18                    26
ERİKBELEN KÖYÜ :                                                   94                         44                    50
SARIAĞIL KÖYÜ :                                                        69                         33                    36
ŞAHNALAN KÖYÜ :                                                     78                         39                    39
YEŞİLÇAM KÖYÜ :                                                       38                         19                   19

TOPLAM :                                                                  6.600                    3.264               3.336

ŞEHİR NÜFUSU                                         BELDE NÜFUSU                                             KÖY NÜFUSU
Toplam Erkek Kadın                               Toplam Erkek   Kadın                                    Toplam  Erkek   Kadın
    3583   1745 1838                                   2478    1258    1220                                         539      261      278

İDARİ DURUMU

İlçemiz 1 Kasaba ve 7 köyden oluşmaktadır. İlçe Merkezinde 6 Mahalle bulunmaktadır. İlimiz Reşadiye İlçesine bağlı iken 31.12.1998 tarih ve 98/50413 sayılı karar ile Başçiftlik İlçe merkezine bağlanan Hatipli Kasabası 3 Mahalleden oluşmaktadır. İlçemiz Karacaören Kasabası 5747 Sayılı Yasa ile 29 Mart 2009 Mahalli İdareler Genel Seçimleri ile Belediye Teşkilatı fiilen son bularak İlçemiz merkezine mahalle olarak bağlanmıştır.İlçemize bağlı Asar köyü 26.02.2010 tarih ve 27505 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan idari işlemin iptali kararıyla Niksar ilçesine bağlanmıştır.

İlçemiz Köylerinden Alan Köyüne bağlı Erikçayırı Mezrası bulunmaktadır.

Alan Köyü

Resimler Sadece üyeler içindir! Resimler Sadece üyeler içindir! Resimler Sadece üyeler içindir!

Aydoğmuş Köyü

Dağüstü Köyü

Sarıağıl Köyü

Şahalan Köyü

Yeşilçam Köyü