Ordu Gürgentepe İlçesi ve Resimleri

Gürgentepe, Ordu –Sivas karayolunun 48.km’si üzerinde bulunan 1275 rakımlı bir mevkinin adıdır.Gürgentepe uzun yıllar küçük bir yerleşim yeri olarak kalmıştır. Gürgentepe’nin tarihi gelişimi,Ordu-Gölköy-Mesudiye-Sivas karayolunun açılmasıyla yakından ilgilidir.

Bugünkü anayol,ticari kervanların Ordu-Sivas üzerinden iç Anadolu’ya daha rahat ulaşmasını sağlamak maksadıyla Osmanlı döneminde (Atlıyaya,Stabilize,Şose yolu) 1885’te hizmete açılmıştır. Ancak bu yol,ormanlık, dağılık ve engebeli bir arazi üzerinde yer aldığı ve kışları devamlı kar yağışlı geçtiği için asayişsizlik sebebiyle 2.Dünya savaşı sonuna kadar pek kullanılmamiştır.Bu yıllarda Ordu-Ulubey-Sarpdere-Çatalarmut-Gölköy güzergahının kullanılmasına devam edilmiştir.

Şehrin bugünkü bulunduğu yere hanlar yapılmış.Ordu-Sivas güzergahında kurulmuş bulunan bu hanlar,uzun yıllar konar-göçer ticaretçilerin dinlenme-konaklama ve alış-veriş merkezi olarak hizmet vermiştir.1940’lı ve 1950’li yıllarda küçük değişikliklerle yeniden yapılan yol,motorlu araçların karayolu taşımacılığına,açılmıştır.”Hanyanı” ismi ile kısa sürede gelişmeye başlayan bu küçük yerleşim birimi,civar köylerin ilgisiyle panayır ve pazaryeri özelliğini kazanmıştır. Bununla birlikte Cuma günleri tertiplenen güreşler ve bu güreşlere katılan kalabalıkların ilgisi,aynı zamanda bugünkü Hıdırellez geleneğinin daha canlı bir şekilde kutlanmasını yaygınlaştırmıştır.Bunu plansız ve imarsız yapılaşma faaliyetleriyle,devletin asayişini sağlamak için Karakol açması takip etmiştir.Bütün bu gelişmeler,buranın(Hanyanı)geleceğini olumlu yönde etkilemiştir. Han sahibi olan Ağızlar köyün’den Ali Çavuş ve Akmescit Köyü’nden Hamdi Yılmaz aileleriyle, Okçabel köy’nden Kadıoğulları,Tikenlice Köy’nden Somunoğulları ilk defa buraya yerleşerek bu konaklama ve Pazar yerinin şenlenmesini sağlamışlardır.Yerleşim yeri, Ağızlar ve Akmescit Köylerinin birleşmeleriyle 7 Ağustos 1955 tarihinde Gölköy İlçesi’ne bağlı bir Belediye teşkilatı kurulmasını müteakip Gürgentepe ismini almıştır.

4 Temmuz 1987 gün ve 3392 sayılı kanunla Gürgentepe Beldesi, İlçe olmuştur.Gürgentepe İlçesine Gölköy’den Işıktepe Kasabası,Okçabel,Muratçık,Direkli Köyleri;Fatsa’dan Eskiköy Kasabası, Hasancık, Bahtiyarlar Köyleri;Ulubey’den Tikenlice ve Ohtamış köyü’nün daha önce mahallesi olan Gülbelen ve Gültepe Köyleri bağlanmıştır.Şu anda İlçe Ağızlar,Akmescit,Akören,Akyurt,Döşek, Göller,Muratçık ve Okçabel Mahalleleri, Işıktepe ve Eskiköy Beldeleri;Alaseher,Bahtiyarlar,Tuzla,Gülbelen,Gültepe, Hasancık,Tepeköy köylerinden oluşmaktadır.

1-Tikenlice köyü,Mağara Mahallesinde 11 adet muntazan işlenmiş anıt mezarlar mevcuttur.Şuanda köylüler tarafından depo olarak kullanılmaktadır.

2-Akmescit Mahallesinde, Akkilise denilen kilisenin temel kalıntıları ile Osmanlılar döneminden kalma medresenin taş bir duvarı mevcuttur.

3-Eskiköy Dere Mahallesinde dere kenerındaki taşlara oyulmuş,vaziyette duran ve niçin yapıldığı bilinmeyen oyuklar mevcuttur.

İNANIŞLAR
Bir kısım tabiat olayları,canlılarla ilgili bazı inanışlar vardır. Bunlar genellikle;

- Çeşitli meteoroloji olayları ve hava tahminleri genel tecrübeye dayanılarak yorumlanır.
- Baykuş ötmesi,köpek uluması çevrede bir cenaze olacağı düşüncesiyle uğursuzluk sayılır.
- Geceleri tırnak kesilmez.
- Sağ el kaşınırsa para gelir,sol el kaşınırsa para gider.
- Geceleri dudak hareketi ile ıslık çalınmaz,(Şeytana davet)
- Kulak çınlaması bir kişinin aynı anda başka bir yerde anıldığına işarettir.
- İki bayram arasında düğün,nişan,sünnet vs.yapılmaz.,

ASKER UĞURLAMA
İlçemiz'de askerlik çağına gelen gençler,askere gitmeden bir ay önce dost ve akrabalarını ziyaret
ederler. Gidecekleri günün sabahı hellaşmelerden sonra davul-zurna ile uğurlanır.

MAHALLİ DEYİMLER

-Karıncanın izinden deve yürütmek.
-Yumurtadan yün kırkmak.
-Dağa varıp dangırdama, dağında kulağı vardır.

ATASÖZLERİ VE HALK DEYİMLERİ
-Dağ dağa kavuşmaz,insan insana kavuşur.
-Halinden haberi yok, Hasan dağı'na oduna gider.
-Ekmek elden,su gölden,
-Korkarım Abrul beşinden, öküzü ayırırlar eşinden.
-Tırnağın varsa başını kaşı.
-Bir avuç unu var, güm güm düğünü var.
-Sen tilki isen,ben kuyruğuyum.
-Kapını iyi kilitle, komşunu hırsız tutma.
-Sütten ağzı yanan ,ayranı üfleyerek içer
-Her geleni hızır bil,her geceyi kadir bil,
-Altın eşik,ağaç eşiğe muhtaçtır.
-İnsanın yere bakanından, suyun yavaş akanından kork.
-Dinsizin hakkından imansız gelir.
-Dereyi görmeden paçayı sıvama.

GİYİM-KUŞAM
Günümüzde giyim- kuşam gelenekleşmiş özelliklerini yitirmiştir.Köy ve mahallelere gidildikçe eski
Türk motifi giysilere rastlanmaktadır.Yaşlı kadınlar atkı ve peştemal gibi giysiler giymektedirler.

SPOR
İlçemiz'de yapılan spor futboldur. Bunun yanında basketbol,voleybol sporlarıda yapılmaktadır.

YEMEKLER
Pancar çorbası,mısır çorbası,pancar (karalahana )sarması, pancar(karalahana) diblesi,
Sakarca mıhlamsı,Galdirik gavurması,Isırgan yağlaşı,Kirmit (mantar) kavurması,mısır yağlaşı,
Keşkek,su böreği,kuru börek,kabak tatlısı, un helvası,mısır ekmeği,sac ekmeği,golit,elma reçeli,erik reçeli, fasülye turşusu,pancar (karalahana)turşusu

HIDIRELLEZ
İlçemizde Hıdırellez şenlikleri geleneksel olarak yapılmaktadır.Hıdırellez Şenlikleri'nin başlangıç tarihi hakkında kesin bir bilgiye sahip değiliz. Hıdırellez günü,genelde birleşme ,kavuşma,toprak ve tabiatın canlanması,sevgi ve kardeşlik bağları'nın pekişmesi anlamlarına gelen gün olarak ilçemizde
Belediye'nin organizasiyonunda çoşkuyla üç gün çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır.

Gürgentepe İlçesi, 40-41 derece kuzey enlemleri (parelelleri) ile 36-38 derece doğu boylamları (merdiyen)arasında yer alır . İl merkezine uzaklığı 48 km,olup,yüzölçümü 213 kilometrekaredir.

Kilometrekare'ye 75 kişi düşer.Ordu-Sivas Karayolu güzergahında ve önemli bir geçit yerinde kurulmuştur.İle göre güneyde ve iç kesimde bulunur.Sarp ve dağlık bir arazi yapısına sahiptir.Doğudan Ulubey,batıdan Çatalpınar,kuzeyden Perşembe ve Fatsa,Güneyden Gölköy,Kuzeybatıdan Çamaş güneybatıdan Kabataş ilçeleriyle çevrili olan Gürgentepe, Canik dağları ile Giresun Dağları'nın kesişim noktası üzerindedir. İlçe merkezinin rakımı 1275 metredir. İlçe Karadeniz'e yakın olmasına karşılık, Karadeniz Dağları'nın sahilden itibaren birdenbire yükselmesi sebebiyle engebeli bir arazi yapısı hakimdir. Genelde arazinin bütün yönlerden ilçe'nin kurulu olduğu merkeze doğru yükseldiği dikkati çeker.Bu yönüyle Ordu ili'ne bağlı ilçeler arasında farklılık gösterir.

Yeryüzü şekilleri 1300 metreye yaklaşan ve dağlık bir alanda bulunan ilçe topraklarının büyük bir bölümü dik yamaçlardan meydana gelir. Bu arazi yapısı ulaşım ve makinalı tarım açısından problemlidir. kuzeyden itibaren başlayan yükseliş ilçe merkezlerinde doruk noktasına ulaşır. Batıdan çatalpınar ve güneybatısında kabataş ilçeleri ile ilçe sınırını meydana getiren Tazvara Çayı'nın derin vadisinden başlayarak devam eden dik yamaçlar birdenbire yükselir. Tepeköy Köyü, Okçabel Köyü ve Işıktepe Beldesi Bu Dik yamaçların zirvesindeki düzlükler üzerinde bulunurlar.Kuzeyden başlayarak devam eden yükselme özelliği , doğubatı-güney istikametlerine doğru yöneldiğinde ilçe merkezine göre alçalma dikkati çeker.

Karadeniz ikliminin genel özellikleri ilçede her mevsim görülür. Kuzey rüzgarlarını getirdiği nem dolayısıyla bol miktarda yağış alır. Buna karşılık ilçenin büyük kısmı deniz iklimi ile kara ikliminin kesiştikleri nokta üzerinde bulunması kara ve deniz ikliminin etkilerinin birlikte yaşandığını gösterir.

Yazları ılıman ve yağışlı geçerken, kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yılın belirli mevsimlerine has olmamak kaydıyla sis görülür.

Yörenin genelinde orman özelliği dikkat çekerken, meşe, kestane, kızılağaç, pelit, kayın, akasya, karaağaç, vb. ağaç türleri yaygın olarak ormanarda mevcuttur. Bunun yanı sıra ormanaltı bitki örtüsü olarak bilinen ormangülü, defne gibi maki türü bitkiler bol miktarda tabii olarak yetişir. Son yıllarda aşırı orman kırımı neticesinde orman varlığının büyük çoğunluğu kaybolmuştur. Genelde orman ürünleri yakıt ürünleri yakıt aracı olarak değerlendirmektedir. Artan inşaat malzemesi ihtiyacını karşılamak için gelişigüzel kayın, kestane, kızılağaç, mevcut orman varlığını tehdit etmektedir. Yörede orman bitkilerinin iklimin elverişli olması yüzünden yabani bitki diye adlandırdığımız ısırgan otu, sütleğen, böğürtlen dikeni, papatya, ebegümeci, eğreldi otu, bol miktarda bulunur.

Toprakların büyük çoğunluğu tarıma elverişli olmasına karşılık, arazinin dik yamaçlarınadan oluşması tarımı olumsuz etkiler. Toprak yapısı verim değeri yüksek Volkaro Sedimanter özelliği dolayisiyle volkanik yapıdadır. Verim gücü yüksek olan bu topraklar bol yağış alması, yabani bitkilerin zamanla çürüyerek tabii gübreyi oluşturması verim gücünü artırır.

Engebeli arazi yapısına sahip olan ilçede arazi yapısına karşılık önemli sayılacak akarsuları yoktur.genelde yamaçlardan kaynaklanan küçük dereler çoğunluktadır. Bu derelerin bazıları çık az su taşıdıklarından uzun süre yağmur yağmaması durumunda kururlar.Taşıdıkları su miktarı fazla olan başlıca akarsular: Tavzara Çayı, Kanyaş Deresi, Kara Dere, Kömüşkırak Deresi, Akören Deresi, Eskiköy Deresi dir.

Not: İlçemizin coğrafik özellikleri ile ilgili bilgiler hazırlanırken Gürgentepe Kaymakamlığı tarafından hazırlanan"Tarihi-Kültürü-Coğrafi özellikleri ve tabiat güzellikleri ile Gürgentepe" adlı kitaptan faydalanılmıştır..