
Gördes İlçesi, Ege Bölgesi'nin İçbatı Anadolu Bölümü'nde 38° 55' kuzey enlemi, 28° 18' doğu boylamı üzerindedir. İlçe Ege Bölgesinde, Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Manisa iline bağlı olup, Manisa'nın Kuzey-Doğusuna düşmektedir. İlçenin doğusunda Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Demirci ve Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Köprübaşı, güneyinde Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Salihli, Batısında Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Akhisar ve Kuzeyinde ise Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Balıkesir iline bağlı Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Sındırgı ilçeleriyle komşudur.
Gördes, deniz seviyesinden 680 Metre yüksekliktedir. İlçe toprakları küçük akarsu vadileriyle yarılmış bir yayla görünümündedir. İlçenin yazları kurak ve sıcak, kışları ılık ve yağışlı bir iklimi vardır. Yıllık yağış ortalaması 500 - 700 m³ arasında değişmektedir. Ortalama sıcaklık 11 - 13 c° dir. Ormanlık alanları ilçemizin toplam alanında %45 gibi önemli bir yer tutmaktadır. En önemli akarsuyu Gördes (Kum çayı) deresidir.
Nüfus Durumu
Resimler Sadece üyeler içindir!
2007 Yılı nüfus tespiti sonuçlarına göre, Köy ve kasabaların nüfusu 22.876'ya düşmüştür. İlçe merkezi nüfusu yüzde 4,8 oranında azalmışmıştır. İlçenin genel nüfus toplamı 33.171'dir, genel nüfus içerisinde kadın nüfusu erkek nüfusuna göre daha fazladır (Son yıllarda erkekleri ilçe dışına çalışmaya gitmesi bunda etkilidir.). 2000-2007 yılları arasında nüfus artışı -13 olmuştur(azalmıştır). Toplam nüfusun % 31'i kentlerde, % 69'u ise kırsal alanda yaşamaktadır. 2007 genel nüfus sayımı sonucuna göre ilçe merkezinin nüfusu 10.295’dir.
Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!2000 Yılı nüfus tespiti sonuçlarına göre, Köy ve kasabaların nüfusu 27,926 ya düşmüştür. İlçe merkezi nüfusu binde 8 oranında artmıştır. İlçenin genel nüfus toplamı 38,129'dur, kadın ve erkek genel nüfus içerisinde eşit orandadır. Km²'ye 31 kişi düşmektedir. Yıllık nüfus artışı binde 13,71 dolaylarındadır. Toplam nüfusun %20'si kentlerde, %80'i ise kırsal alanda yaşamaktadır. 2000 genel nüfus sayımı sonucuna göre ilçe merkezinin nüfusu 10,809’dir. 2009 TÜİK adrese dayalı nüfus sayımı sonuçlarına göre ilçe merkezi 10.812 dir. Toplam nüfus ise 32.070 olmuştur.
Resimler Sadece üyeler içindir!
Gördes ilçesinin sosyal yaşantısı ile iş ve çalışma hayatı komşu ilçeler ile bağlantılıdır. İlçenin en temel kaynağı tütüncülük, haşhaş üretimidir. Bunların dışında buğday, arpa yetiştirilmektedir. Son yıllarda kiraz üretimi, çilek üretimi ve yayla bağcılığı çalışmaları ve belli bölgelerinde de patates, bezelye, domates ve salatalık üretimi yapılmaktadır.
Zeytinciliğin geliştirilmesi için zeytin ağacı dikimine de başlanmıştır.
Madencilik
M.T.A Ege Bölgesi Maden Envanteri’ne göre yörede kömür, kaolen, nikel-demir, titan, zeolit Resimler Sadece üyeler içindir!
yatakları mevcuttur. Ayrıca feldspat, mermer, disten, kalsedon, krom, kuvarsit, bor tuzları yöredeki madenler arasındadır.
Kalemoğlu ve civarındaki kömür yatakları: Kapalı işletmeye müsait olup, açık işletmeye ekonomik yönden uygun değildir. Kapalı işletmelerden şimdiye kadar en kalın damar 2,8 m. (ortalama 1 m.) tespit edilmiştir. Kömür damarlarında sık sık faylanmalar neticesinde kesintiler görülmekte ve killi ardalanmalar yer almaktadır. Ortalama derinlik 45 m.’dir. Kalemoğlu yatağının muhtemel + mümkün rezervi 1.350.000 ton tespit edilmiştir. kaynak:1- M.T.A Ege Bölgesi Maden Envanteri
Zeolit: Kıranköy, Oğulduruk, Kuşluk, Akdere, Arkatlı Damları, Güneşli, Evciler, Fındıcak Sahalarındaki zeolit yataklarında 63.331.375 ton görünür rezerv, 307 574 000 ton. Resimler Sadece üyeler içindir!
mümkün rezerv tespit edilmişse de; Gördes çevresindeki görünür rezerv 1 milyar ton, örtülü rezerv ise 10 milyar tonun üzerindedir. (kaynak:1- M.T.A Ege Bölgesi Maden Envanteri, 2- Esenli, F. (2005) “Gördes ve Zeolit (Klinoptilolit)”, Düğüm Dergisi, Sayı: 2, s. 19.
İlçede zeolit yataklarını işleten 4 adet şirket bulunmaktadır. Zeolit yataklarının işletildiği alanlar Bayat alanı, Bodomaz mevkii, Oğulduruk köyü, Softalar-Kıran köyü’dür.
Zeolit madenin kullanım alanları şunlardır: Tarım- hayvancılık ve peyzaj, enerji, madencilik ve metalurji, kâğıt sanayi, inşaat sektörü, sağlık sektörü, deterjan sektörü, kirlilik kontrolü ve günlük hayatta ve ev içlerinde kullanılmaktadır.
İlçe merkezinde 8 mahalle toplam 3500 civarında konut vardır. Konutlar genelde tek katlı ve bahçeli olup, tek tip yapı tarzı hakimdir. Bu konutların büyük çoğunluğu Gördes ilçesinin yeni yerleşim yerine nakli safhasında yapıldığı için tek tip konut yapımına egemen olmuştur. Ancak son yıllarda çok katlı binalarda yapılmaya başlanmıştır.
Resimler Sadece üyeler içindir!
Kiraz, en çok Börez, Malaz, Kabokoz köylerinde yetişmektedir.Kirazlar yetiştiriciler tarafından dışarıya ihraç edilmektedir.Börez köyünde her yıl haziran ayında geleneksel kiraz festivali düzelenmektedir. Festivale çok sayıda katılım olmaktadır.
Resimler Sadece üyeler içindir!
Gördes’in ekonomik gücü olacak kadar zeolit zenginiyiz…
Zeolitler, kristal yapıda hidrasyona uğramış aluminyum silikatlardır.
Milyonlarca yıl evvel, volkanların patlaması ile ortaya çıkan kül ve lavların, göl veya deniz suları ile kimyasal reaksiyona girmesi sonucu oluşmuşlardır. Zeolitlerin oluşumu sırasındaki sıcaklık - jeolojik konum - su/kül oranı gibi değişiklikler, onların kompozisyonlarına benzersiz özellikler katar. Farklı kompozisyonlara sahip 42 zeolit türü vardır. Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Klinoptilolit, endüstriyel boyutta en çok kullanılan ve en fazla ticari öneme sahip türüdür. Manisa/Bağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Gördes havzasında bulunanBağlantı adresi Sadece üyeler içindir!Klinoptilolit %95 saflık oranına sahiptir.
Zeolitlerin kafes şeklindeki yapısı, iyon değişimi ve kimyasal reaksiyonlar için geniş iç ve dış yüzey alanı oluşturmaktadır. İçindeki gözenekler hacminin %50’sini kaplar. Bu gözenekler moleküler elek işlevi görürler. Zeolitler doğal olarak negatif yüklüdür ve yüksek iyon değiştirme kapasitesine sahiptir. Gözenekli yapısı ve yüksek iyon değiştirme kapasitesi sayesinde birçok çeşit gazı ve kokuyu; suyu ve nemi; petrokimyasal maddeleri, düşük düzeyde radyoaktif elementleri, amonyumu, toksinleri, ağır metalleri ve pek çok solüsyonu tutma ve soğurma özelliğine sahiptir. Çevre dostu yapısı ve düşük maliyeti ile zeolit (klinoptilolit) günümüzde birçok endüstriyel alanda ve çeşitli çevre projelerinde kullanılmaktadır.Resimler Sadece üyeler içindir!
KULLANIM ALANLARI
Tarım – Toprak Düzenleyici, Su Tutucu, Havalandırıcı
Peyzaj ve Bahçe Düzenlemesi
Hayvancılık – Yem Katkı Maddesi, Hayvan Altlığı
Arıtma – Mekanik ve Kimyasal Filtreleme
Havuz ve Spa Filtre Malzemesi
Akvaryum Malzemesi
Kedi Kumu
İnşaat Sektörü – Çimento, Asfalt
Temizlik Malzemeleri
Tekstil Sektörü
Sebze ve Meyvelerin Taşınması ve Depolanması
Kağıt Sektörü
Enerji
Sağlık – Toksin Bağlayıcı, Pudra
Su Ürünü Yetiştiriciliği
Kimya da katalizör olarak da kullanılır.
GÖRDESİN KIZLARI GÜZELDİR BECERİKLİDİR YÜREKLİDİR Resimler Sadece üyeler içindir!
Gördes’in kızları güzeldir, yüreklidir, beceriklidir. Gördes’e pek çok da kendilerine benzeyen damatlar kazandırmışlardır. Gördes Kızı Makbule’nin ünü Gördes’i çok aşmış, hakkında kitaplar, romanlar yazılmıştır.
Makbule, Gördes’in saygın ailelerinden Ali ustaların Abdullah efendinin kızıdır. 1902’de doğmuş, çok güzeli çok rahat bir çocukluk ve il gençlik çağı geçirmiştir. Yokluk, kıtlık görmemiştir. Annesi Zelika hanım, ağabeyi Asım Bey ve küçük kardeşi İbrahim Bey’dir. Zehra adındaki kız kardeşi 15 yaşında ölmüş, sonradan doğan en küçük çocuklarına da Zehra adını vermişlerdir. Orta boylu, balık etinde, iri kara gözlü, delikanlıların gözü üstündedir. “Erkek gibi kız” derler ya, Makbule işte öyledir. Özgür, iyiliksever, hareketli, ata binmeyi seven, iyi silah kullanmayı bilen erkek gibi bir kız.
Halil Efe, Gördes çevresinde delikanlıların kıskandığı ünlü bir Akıncı komutandır. Halkın bazı yakıştırmaları olur. “ Erkek gibi kız Makbule” ile “ Erkek gibi erkek Halil Efe” birbirine yakıştırılmış, “uygun bir çift” olacakları düşünülmüştür. Aracılar bulunmuş, önce nişanlanmışlar zaman yitirmeden de 1021’de evlenmişlerdir. Evlenmeleri basit bir törenle İbrahim Ethem Bey’in Demirci’deki evinde olmuştur. Ali Usta ailesi hiçbir şey söyleyememiştir. “Ne yaptınız, dağlarda savaşan birine nasıl kızınızı verdiniz?” diyenlere “kader” demekle yetinmişlerdir. Evet kader. Kader planlarını yapmıştır. Yeni gelin Makbule, balayını dağlarda düşman peşinde geçirmiştir. Makbule, güzel kır atıyla, Japon filintası ve tabancasıyla Halil Efe gibi korkusuz, gözü pek bir savaşçı olmuştur. Birlikten ayrılması istenince;”Asla birliğimden ayrılmam. Size yük olmam. Kara, yağmura, fırtınaya aldırmam. Siz çamurda yatarsanız ben de yatarım. Korkakça bir eve saklanıp bekleyemem. Ölümse ölüm!...” diye kestirip attı.
Kocayayla Savaşı’nda görev alan Makbule Hanım, arkadaşlarını yüreklendirmek için ortaya atıldı. İşte bu anda olan odlu. Bir düşman kurşunuyla alnından vuruldu. Korunaklı bir yere alındı. Siyah uzun saçları dağılmış olarak sırt üstü yatırıldı.
Gülümser gibiydi. Duru kırmızı kanı dudaklarına doğru akıyordu. Şehitlik şerbeti bu olmalıydı. Belli olmayacak biçimde dere içinden bir yere gömüldü. Tarih 17 Mart 1922. çevredeki evlerden, Yörük çadırlarından yasla yükseldi. Halil Efe çıldırdı. Avazı çıktığınca bağırdı. O mert, korkusuz yiğit kendini tutamadı, hüngür hüngür ağladı.
Gördes Kızı Makbule siyah-beyaz bir fotoğraf, masal anlatılan bir kahramanlık öyküsü, unutulmaz bir ad bıraktı. Ölümünden sonra doğan ağabeyinin oğluna Mukbil, pek çok kız çocuğuna da Makbule adı konuldu.
ÇARIKLI ERKANI HARB: HALİL EFE
“Ustrumcalı Halil Efe’nin” ömrü cephelerde ve dağlarda düşmanla savaşarak geçmiştir. Kurtuluş destanımızın bu özverili müfreze komutanı, ‘gavurun vatandan kovulduğunu” göremeyeceğini sıkça söyler, üzüntüsünü dile getirirdi. Ne yazık ki, Efe’nin bu önsezisi yerine gelmiştir. O ve sevgili eşi Makbule, iki ayrı dağda gömülüdür. Gönül isterdi ki, birbirlerine çok fazla ilgi ve sevgisi olan Halil Efe ve eşi Makbule Hanım’ın mezarları yan yana osun ve mezar taşlarına;
“Ölürsem görmeden millete ümid ettiğin feyzi
Yazılsın seng-, kabrime vatan mahzun ben mahzun.”
şiiri yazılarak gelecek kuşakların dikkatleri çekisin, kendilerine birer Fatiha okunsun.
İ.E.Akıncı’nın böylesine yücelttiği Halil Efe, Akıncıların güvenilen müfreze komutanlarındandır. Makedonya’nın Ustrumca kentindendir. Parti Pehlivan gibi o da Birinci Dünya Savaşı sonrası Manisa’ya yerleşmişti. Parti Pehlivan’la “dayı” diyecek kadar yakın dost olmuşlar ve çeteliğe birlikte başlamışlardır. Akıncıların her savaşında daima önlerde olmuştur. Makbule Efe’den iki ay sonra o da şehitlik şerbetini içmiştir.
Halil Efe ile canından çok sevdiği Makbule’si yan yana gömülemedi. Onlar, uğruna canlarını verdikleri bağımsız Atatürk Türkiye’sini de göremedi. Güzel günlere ulaşılacağına inançları tamdı. Bu inanç için var güçleri ile çalıştılar.
Onları unutmamalı, onların bize bıraktıkları “özgürlük” armağanının değerini iyi bilmeliyiz. Onların öyküleri yaşamalı, dilden dile dolaşmalı.
İBRAHİM ETHEM AKINCI
İbrahim Ethem 1889 yılında Bulgaristan’da doğdu. İlkokulu, orta okulu ve liseyi Bulgaristan’da okudu. Selanik Öğretmen Okulu’nda tarih ve yazı öğretmenliği yaptı. 1912’de Selanik Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdi. 31 Mart olayında, gönüllü asker olarak Selanik Hareket Ordusu’na katıldı. İstanbul’a giderek Abdülhamit’i tahttan indiren askerlerin arasında bulundu. Balkan Harbi’nden sonra ailece Anadolu’ya göç ettiler ve Balıkesir’in Kocapınar köyüne yerleştiler. Ailesinin geçimi için Balıkesir’de bucak müdürlüğü, öğretmenlik ve 1918-1920 yılları arasında serbest avukatlık yaptı. Yunan işgali üzerine Ankara’ya giderek ulusal hükümetten görev istedi ve 20 Kasım 1920’de Demirci Kaymakamlığına atandı.
Demirci ve çevresi Çerkez Ethem’in gezici kuvvetlerinin egemenliğindedir. Gezici kuvvetlerin düzenli orduya katılması için çalışmalar yapılması üzerine Çerkez Ethem orduya karşı ayaklanmıştır. Bu arada Gördes birçok kez Yunan birliklerince işgale edilmiş ve bir çok kez de kurtarılmıştır. Çerkez Ethem ve birliklerinin büyük bölümü 23 Ocak 1921’de Kayacık’tan Susurluk’a giderek Yunanlılara teslim olmuştur. Parti Pehlivan ve Halil Efe Gördes’te kalmıştır. Bu sıralarda Gördes Kaymakamı Selendi’ye atandığı için İbrahim Ethem Bey 13 Mart 1921’de Gördes Kaymakam vekilliğine atanmıştır. Parti Pehlivan ile Halil Efe ve adamlarının disiplin altına alınmalarını sağlamıştır. Kızıllar köyünün yakılması üzerine İ.Ethem bu birliklerin başına geçerek düşman güçlerini izlemeye başlamıştır.
İ.Ethem için yeni bir dönem başlamıştır. Akıncılar dönemi. Akıncılar, Demirci-Gördes- Sındırgı çevresinde savaş bitene kadar düşman kovalamış , köyleri korumuş, ordumuza yardımcı olmuşlardır.
Akıncılar 1 Ekim 1922’de birbirlerine sarılarak terhis olmuşlardır İ.Ethem Bey asıl görevi olan Demirci Kaymakamlığına dönmüştür.
Ayvalık, yeniden Demirci, Kula Kaymakamlıklarından sonra, 1928’de Ağrı, 1931’de Balıkesir, 1933’te Malatya, 1939’da Muğla Valiliklerine atanmış. 1949’de emekli olmuştur.
11 Mayıs 1950 tarihinde aramızdan ayrılmıştır. Mezarı Sındırgı’dadır. Akıncılar döneminin günlükleri Genelkurmay ve Türk Tarih Kurumunca “Demirci Akıncıları” adıyla yayımlanmıştır.
İYİ BİR PEHLİVandIR Resimler Sadece üyeler içindir!
Molla Mehmet’in damadı Parti Pehlivan, Akıncılar örgütünün komutan yardımcısı ve müfreze komutanı olarak büyük yaralılıklar göstermiştir. 1878 yılında Selanik’te doğmuş, Rum ve Bulgar isyancılarına karşı Balkan dağlarında savaşmış, iyi bir direnişçi olmuştur. İyi bir Pehlivandır. “Parti” adı verilen ödülleri kaçırmadığından Parti Pehlivan adıyla tanınmıştır.
Asıl adı Mehmet’tir. Sonradan Baksak soyadını almıştır. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Anadolu’ya göçmüş ve Manisa Cezaevi gardiyanı olarak görev almıştır.
İzmir’in işgalinden sonra hapishaneden çıkardığı birkaç kişiyle Akhisar ve Balıkesir yörelerinde çete olarak çalışmaya başlamıştır. Bir süre sonra Gördes yöresine geçerek çete sayısını 70-80’lere çıkarmıştır. Çerkez Ethem güçlerine katılarak, onun Yunanlılara sığınmasına kadar birlikte olmuştur. Çerkez Ethem’in hainliğine ortak olmamıştır.
Gördesli Molla Mehmet’in küçük kızı Hatice ile evlenerek Gördes’in damadı olmuştur. Kızları Kadriye Hanım, Aragaların Hilmi ile evlenmiştir. (Hilmi Bey, Başkatip Ziya beyin eşinin kardeşidir.)
Demirci Kaymakamı İbrahim Ethem’in oluşturduğu Akıcılar örgütüne katılarak İbrahim Ethem’in en yakın yardımcısı olmuştur. Karısı esir alınmış ve kurtuluşa kadar esir kalmıştır. Bir gözünü düşman kurşunuyla yitirerek gazi olmuştur. İkinci kez KAyacıklı bir hanımla evlenmiştir.
Akıncıların terhisinden sonra Manisa’ya gelmiştir. İstiklal Madalyası ile ödüllendirilen Parti Pehlivan’a hükümetçe Hacı Haliller Köyü’nde Rumlardan kalma bir çiftlik verilmiştir. 1941 yılında ölmüştür. Çocukları da Manisa’ya yerleşmiştir.
KARINCAYI İNCİTMEYEN DİRENİŞÇİ Resimler Sadece üyeler içindir!
1882’de Gördes’te doğdu. İlk ve orta öğrenimini Gördes’te, liseyi İstanbul’da okudu. 1905’te Yüksek Öğretmen Okulunun Edebiyat Bölümünü bitirdi. 1906’da evlendi. Macid ve Sabahat’in babasıdır. Sabahat’i genç yaşta yitirdi.
Gördes’te halı ticaretine başladı. 1910’da İzmir’e taşındı. 1914’te Gördes’e geri döndü. İzmir’in işgalinden sonra Gördes’te Ulusal Güçler Örgütü’nün kurulmasına öncülük etti. Alaşehir Kongresi’nde düzenli ordu için yardım toplanması kararı alınması üzerine Gördes’te Osmanlı borçlarını toplayan örgütün binasını basarak toplanan paraları makbuz karşılığında aldı ve Ankara’ya gönderdi. Bu olay ilktir ve başka yerlerde de benzer atılımlar yapıldı.
1921 Temmuz ile, 1922 Ocak arasında Kaymakam vekilliği yaptı. 11 Ocak 1922’de Yunanlılarca tutuklanıp önce Akhisar’a sonra Atina’daki Para Pigmana Hapishanesine götürüldü. 101 yıla mahkum oldu. 1923’teki değişimler sonucu Türkiye’ye döndü. Aynı yıl 5 Temmuz’da seçimlere katıldı ve ikinci dönem Saruhan Milletvekili oldu. Kurtuluş Savaşı’ndaki çalışmaları nedeniyle İstiklal Madalyası verildi. Gördes’te de bir caddeye adı verildi. İkinci dönemden sonra seçimlere katılmadı.
Devrimler sürecinde çalışmalara Gördes’te katıldı. Türk ocağında, Halk evlerinde, Halk Partisinde çalıştı. 1934-1941 arasında Gördes Belediye Başkanlığı yaptı. 1953’te İstanbul’da oğlunun yanında konukken öldü ve orada gömüldü. Oğlu Macit BÜKE ve Gelini Altıntaş BÜKE uzun yıllar İstanbul Üniversitesi’nde Matematik profesörü olarak çalıştılar; artık onlar da aramızda değil.
Direnişçi H.Ethem bey özel yaşamında alçakgönüllü, sevecen bir yaşam sürdürmüştür. Geniş meyvelikleri, çevresinin ortak malı gibi kullanılmıştır.
Ethem Beyleri arıyoruz, özlüyoruz, saygıyla anıyoruz. Özgürlük savaşçısı, özverili, hoşgörülü, üretici H.Ethem Beyleri…
GÖRDES
MANİSA ilimize bağlı bir ilçedir.
Nüfus:
108090 kişi
Yüzölçümü:
80 km²
Köyleri
- KUYUCAKKARAPINAR
- AKPINAR
- BALIKLI
- BAYAT
- BEĞEL
- BEĞENLER
- BENLİELİ
- BOYALI
- BÖREZ
- ÇAĞLAYAN
- ÇATALARMUT
- ÇİĞİLLER
- DAĞÖNÜ
- DALKARA
- DARGIL
- DELİÇOBAN
- DOĞANPINAR
- DUTLUCA
- EFENDİLİ
- FUNDACIK
- KALEMOĞLU
- KARAAĞAÇ
- KARAKEÇİLİ
- KARAYAĞCI
- KAŞIKÇI
- KILCANLAR
- KIRAN
- KOBAKLAR
- KORUBAŞI
- KUŞLUK
- OĞULDURUK
- PINARBAŞI
- SALUR
- SALURÇİFTLİĞİ
- SARIALİLER
- ŞEYHYAYLA
- TÜPÜLER
- ULGAR
- YAKAKÖY
- YENİKÖY
- YEŞİLYURT
- MALKOCA
- DEREÇİFTLİK
- KABAKOZ
- KARAYAKUP
- KIYMIK
- KIZILDAM
- KÖSELER
- KÜREKÇİ
- TEPEKÖY
- GÖLBAŞI