İSLAM ÖNCESİ DÖNEM1-İlk Çağ

İlk çağlarda Darende ve çevresinin hangi topluluğun elinde bulunduğunu gösteren geniş ve kesin bilgilere ulaşmak güçtür.Ancak Malatya ve Sivas bölgesinde  ilk çağlara ait tarihi izlere rastlanmaktadır.

Yakın tarihlere kadar elde edilen bilgi ve bulgulara göre bu bölgenin bilinen ilk sahipleri Hurriler,Hattiler gibi Hitit kavimleri idi.Daha sonra bölge ,Urartular ,

Asurlular,Medler,Ahamanişler(Pers),Makedonyalılar ,Romalılar gibi kavim ve devletlerin idaresine girdi.Bizanslılar devrinde Melitene  (Malatya) şehri ve civarı,Sasaniler’in saldırılarına karşı Bizans’ın direnme sınırında bulunmakta idi.Bu  dönemlerde Darende’ nin talihi ,Malatya yada Divriği’nin tarihi seyri ile benzerlik gösterdiğinden bölge ile ilgili tarihi incelemeler yapılır iken Darende hakkında  da bazı bilgilere ulaşabilmesi mümkün olmaktadır. Malatya civarındaki bazı kayalar üzerinde Taş devri mağara duvar sanatını aksettiren bir dağ keçisi sürüsü tasviri gibi hayvan ve insan resimlerinin bulunmasından anlaşıldığına göre ,Darende çevresi de ilk çağlardan beri insanlarla meskun idi.Darende bölgesinin ilk çağlarda önemli iskan merkezlerinden biri olduğunu gösteren başka önemli kalıntılar da vardır.Bunlar arasında yeri geldikçe zikredilecek olan aslantaşlar ,Hitit,Urartu,Asur kitabeleri,dini motifli  kalıntılar dikkati çekmektedir.

Mesela Hitit kültürünün burada izlerini taşıyan İspekçor (Yeşiltaş) köyündeki Samah (Samua)adı verilen Hitit tapınağı bu kalıntılardan biridir.Tarihi kayıtlara göre Orta Asya kökenli oldukları ileri sürülen Ön Sümerler (Subarlar) ve Sümerler,Neolitik çağda Fırat ın yukarı kısımlarına kadar hakim olmuşlardır.Kayseri civarındaki Kültepe’de buluntular kalıntılar bu görüşün doğruluğu ve Sümerlerin etkili olduğu  sahayı göstermesi bakımından önemlidir.Ancak,bu kavimler sonrası ırkdaşları olan Hurri-Mitanniler’e karışarak kayboldular.Kendilerinden sonra Anadolu’ya gelen Proto Hititler ile birlikte Hititler’in kurduğu ilk büyük devlet ve medeniyete öncülük etti.Sümer İmparatorluğunun yıkılışından bir süre sonra Orta Anadolu’da Hitit Devleti teşekküle başladı.Hititler’den daha önceki tarihlerden başlamak üzere Doğu ve Güneydoğu bölgesi,bilinen ilk tarihi itibariyle ,güneyden gelen Sami asıllı kütlelerin akınlarına maruz kaldığı gibi,Hititler zamanında da Keldani kavimlerinden oluşan bazı koloniler varlıklarını devam ettirdiler.Ancak bunların varlığı devamlı bir hakimiyet tesisiyle neticelenmedi.  2-İlk Hititler DevriAnadolu’da devlet kurdukları bilinen ilk millet Hititlerdir.Hititler,doğudan gelerek Anadolu’ya yerleşmiş olan Ari ırklardan biri idi.Takriben milattan 2500-3000 sene evvel bu günkü Orta Anadolu’ya gelerek devlet kurdular ve diğer kavimleri kendilerine bağladılar.Yaklaşık olarak bin iki yüz seksen yıl kadar medeniyetlerini devam ettirerek M.Ö.1145’de yada başka bir kayda göre M.Ö:1180’de tamamen yıkıldılar.Ancak yukarı Suriye,Karkamış,Malatya ve Darende çevresinde Hitit asıllı kavimlerin hakimiyeti M.Ö VIII.yüzyıla kadar devam etti.

           Hititler zamanında Sivas ve Kayseri’nin merkezi rol oynadığı Darende çevresi,Kashai adı verilen bölge dahilinde idi.Burası Sivas,Gürün(Tilgarimmu) ve Göksun (Kokösus) geçitleri ve Darende ile birlikte askeri ehemmiyeti haiz bir bölge idi.Darende şehri, Hititler zamanında Malatya (Melidu) Akçadağ (Arga) ,Darende (Taranta), Gürün (Gauraena) ve Pınarbaşı,Kayseri yolu ile Diyarbakır,Malatya Sivası birbirine bağlayan yollarla ulaşımı sağlıyordu.Bu yollar Akadlı Sargon zamanından beri işliyordu.Anadolu ile Mezepotamya arasındaki ulaşım bu yollar vasıtası ile yapılmakta idi.

            M:Ö 1550-1450 tarihleri arası Hitit Devletinin karanlık çağıdır.Bu çağda Alluvammas ,II.Hantilis,II.Zinandas,II.Huzzias gibi krallar hüküm sürdü.İmparatorluğa bağlı olan bazı krallar ,Hititler’den ayrıldılar.Bunlar arasında Malatya ve Darende çevresine hakim olan Nesilliler ve Mitanniler de vardı.

            Bu egemenliklerden sonra Darende sırasıyla :  3-Mitanniler Devri (M.Ö 1500)4-Yeni Hitit (Büyük Hatti ) İmparatorluğu5-Asurlular ve Melitene Krallığı (Geç Hititler ) Devri6-Urartular ve Melitene Krallığı Devri7-İkinci Asur Hakimiyeti ve Melitene Krallığı Devri8-Medler Devri9-Persler Devri10-Makedonyalılar ve Aryaras Krallığı Devri11-Kapadokya (Aryaras) Krallığı Devri12-Romalılar Devri13-Bizanslılar’ın İlk Devri14-Emeviler Devri15-Abbasiler Devri16-Bizanslılar Devri17-Danişmedli Beyliği Devri (1074)18-Anadolu Selçuklu Devleti Devri (1143)19-İlhanlılar Devri (1243)20-Memluklar ve Beylikler Devri (1335)21-Osmanlılar(30 Temmuz 1516)  bu devletlerin yönetimine girmiştir. 

Geçmişi 7000 yıl öncesine kadar uzanan Darende Malatya’nın dolayısı ile Doğu Anadolu bölgesinin en batı ucunda yer alır.

 Hititlerden kalma önemli bir merkezdir. Asurlular ,Persler ,Romalılar ve Osmanlılar yönetiminde kalan ilçe önemli ölçüde Tarihsel Kültürel değerler ile doğal güzelliklere sahiptir. Darende merkezde Somuncu Baba(Şeyh Hamid-i veli) Külliyesi ,Darende Tanıtım Merkezi ,Has bahçe Piknik Alanı ,Balıklı Havuz ve Balıklı Kuyular ,Tohma Kanyonu, Kudret yüzme havuzu, Hasangazi Türbe ve Şehitliği ,Uzunok ve Nadir Köprüleri , Medi Şeyh Türbesi ,Eski Darende Evleri ,Ulucami ,Yusuf Paşa Bedesteni, Hüseyin Paşa Hamamı , Cebecizade Mehmet Paşa Kütüphanesi, Ragıp Paşa Türbesi, Zengibar Kale Kalıntıları ,Yalnız Minareler ve daha birçok Tarihi eseri iç içe görmek mümkündür. Bunların dışında Darende Rafting, Treking (Doğa Yürüyüşü) yapılabilen ve gezilip görülecek bir çok güzelliğe sahiptir. İlçede başta Sadrazam Mehmet Paşa İlçe Halk Kütüphanesi olmak üzere Önemli kitaplara sahip Kütüphanelerde bulunmaktadır.

* İlçenin 8 km uzağındaki Günpınar şelalesi Ülkemizin birkaç tabii şelalesinden birisi olup önemli bir gezi ve mesire yeridir. Şelaleden sonra yola 15 km devam edip yeni köydeki Geç Hitit dönemine ait ik i aslan heykelinden oluşan Aslantaşları da görmek mümkündür .

* Yenicede Maşat tepe tümülüsü, Ozanda Roma Anıt Mezarını(Ozan Mescidi) görmek mümkündür.

* Balaban beldesinde Şeyh Abdurrahman-ı Erzincani camii özgün kerpiç mimarisi ile ünlü Balaban evleri ve balaban içmecesi gezilmeye değerdir.

* Konaklamak için başta Tiryandafil Otel olmak üzere (Tiryandafil Otuz Yapraklı Gül Anlamına gelip, Darende’nin eski ismlerindendir.) Öğretmen evi ve başka konaklama yerleride bulunmaktadır.

Yüzölçümü....................: 1 363 km2
Toplam Nüfusu..............: 54 438 (2000 Genel Nüfus Sayımı'na göre)

Şehir Merkezi Nüfusu ......: 13 908 (2000 Genel Nüfus Sayımı'na göre)

Nüfus Yoğunluğu ...........: 40 
İlçenin yüzölçümü 1.350 km2 dir. Darende'nin kuzeyinde Kuluncak, kuzey batısında Gürün, batısında Elbistan, güneyinde Akçadağ ve doğusunda Hekimhan ilçeleri bulunmaktadır. 

İlçenin rakımı 950-2150 arasında değişmektedir. 2000 genel nüfus sayımına göre şehir merkezi 13.908,

köy nüfusu 40.530 olup, toplam nüfusu  54.438'dir.

 ilçede Ayvalı, Ağılbaşı, Aşağı Ulupmar, Balaban, Ilıca, Yenice ve ilçe merkezi olmak üzere 7 belediye, 43 köy ve 15 mezra vardır.

Darende,coğrafi konum itibariyle Doğu Anadolu bölgesinin Yukarı Fırat bölümünde yer alır.Doğu Anadolu bölgesinin batısında Doğu Toroslar ile Güneydoğu Toroslar’ın birbirinden ayrılarak uzaklaştığı sahada kurulmuştur.

               Darende’yi batıda Hezanlı Dağı,kuzeydoğuda Akbabaçalı Dağı ,güneyde Kepez Dağı ,güneybatıda Samur Dağı,kuzeybatıda Cuma Dağı’nın uzantısı,kuzeyden Kızıl Dağ’ın uzantısı olan yüksek tepeler sınırlar.Bu sınırlar ilçenin idari sınırlarıyla uyum sağlar.

            Balaban ovası ilçenin en geniş ve en verimli düzlüğünü oluşturur.İklim olarak Doğu Anadolu iklim şartları etkilidir.İç Anadolu bölgesine ve güneyde Akdeniz bölgesine yakın olması itibariyle kendine özgü iklim özellikleri görülmektedir.Yer altı ve yer üstü su potansiyeli oldukça yüksektir.Ancak gereğince faydalanılamamaktadır.Kazanın coğrafi şartları sosyal ve ekonomik sorunlara kaynaklık etmektedir.Darende ilçesinin günümüzde yüz ölçümü 1524km2’dir.

Resimler Sadece üyeler içindir!

MALATYA ilimize bağlı bir ilçedir.

54438 kişi

1356 km²

- MURSALPINAR

- AKBABA

- AKÇATOPRAK

- BARINDIR

- BAŞDİREK

- BAŞKAYA

- ÇAYBAŞI

- ÇINAR

- ÇUKURKAYA

- GAZİKÖY

- GEDİKAĞZI

- GÖKÇEÖREN

- GÖLLÜCE

- GÜDÜL

- GÜNERLİ

- GÜNPINAR

- HACOLAR

- HİSARCIK

- HİSARKALE

- IRMAKLI

- KARABACAK

- KARABAYIR

- AKOVA

- KARŞIYAKA

- KAVAKKÖY

- KAYNAK

- KERİMLİ

- KÖLÜKLER

- KURUDERE

- KUZPINAR

- MOLLAUŞAĞI

- NURKUYUSU

- OZAN

- SAKIZLI

- ŞENDERE

- ŞUĞUL

- UZUNHASANKÖYÜ

- ÜÇPINAR

- YARIMCA

- YAZIKÖY

- YENİKÖY

- YEŞİLTAŞ

- YUKARIULUPINAR