TARİHÇE
Tarihi bir kent olan Yüksekova'da sürekli yerleşimin M.Ö.7000'lere değin uzandığı kesin olarak bilinmektedir. M.Ö.1000'de ise yörede Urartu Uygarlığı yaşanmıştır. Eski adı Gever olan Yüksekova, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Yüksekova I.Dünya Savaşı sonunda Rus işgaline uğramış, ilçenin milis kuvvetleri ve ordunun başarısı sonucu 5 Mayıs 1918'de düşman işgalinden kurtulmuştur. 19.yy'da Van Vilayetine bağlı Hakkari Livası'nın kazası olan Yüksekova 1936'da ilçe durumuna getirilmiştir. İlçe merkezin eski adı Dize'dir.
Yüksekova'nın toplam nüfusu 2000 yılı sayımına göre 102,039 kişidir. Bu nüfusun 59,662'si ilçe merkezinde, 42,377'i ise köylerde yaşamaktadır. Nüfus artışı diğer yerleşim yerlerine göre yüksektir. Yüksekova İlçesinin yüzölçümü 2291 km2'dir. Coğrafi yapı olarak iki kısma ayrılır. Ova kısmı 200.000 dekardır, bu kısmın 30.000 dekarı bataklıktır. İkinci kısmı ise dağlıktır. Yüksekova'nın rakımı 1950 m 'dir. İklimi karasal iklim özelliğine sahiptir. Kışları sert ve uzundur. Ekin ayı sonunda düşen kar Nisan ayı sonuna kalkmaktadır.
Yüksekova'ya bağlı 49 köy köylere bağlı 106 mezra bulunmaktadır. Ancak terör nedeniyle köy ve mezralardaki nüfusun büyük çoğunluğunu ilçe merkezine göz etmiştir. İlçede göç nedeniyle işsizlik sorunu yaşanmaktadır. Geçim kaynağı hayvancılığa, özellikle de küçük baş hayvancılığa dayanmaktadır. Tarımsal üretim çok azdır. İlçede iki adet un fabrikası ile bir adet süt ve süt ürünleri fabrikası bulunmaktadır.
Tarihi eser olarak Urartu Uygarlığının en kalıcı kanıtları ünlü "Ordu Yolu"dur. Bu yol Yüksekova Kelişin Geçitin'den Van'a uzanmaktadır. Ordu yolu üzerindeki Keleşin ve Topzava Stelleri anıtları üzerinde Urartu diliyle yazılmış yazıtlar vardır ki bu Uygarlıkla ilgili doğrudan bilgiler bu yazıtlardan elde edilmiştir. Büyükçiftlik Beldesi (Hıravat) kalıntıları; Yüksekova'nın batısında Aviş deresi ağzında büyük bir kent ve kale kalıntısıdır. Buranın önemli Urartu kentlerinden Musaşir olduğu sanılmaktadır. Ayrıca Derav Vadisi Gagevran Köy yakınlarında 11.yy'da kayalara oyulmuş kiliseler vardır. Duvarları içten, nişler ve Hz.İsa'nın yaşamını konu alan freskolarla süslüdür. İlçe Merkezine uzaklığı 80 km .dir
GEVEROK vadisinde CİE HandEV ADE Tepesinde kayalara kazılmış bini aşkın resim bulunmuştur. Bu resirnler yapısal özellikleri nedeniyle NEOLOTİK dönemle tarihlenmektedir. M.Ö lOOO'de ise yörede URARTU uygarlığı yaşanmıştır. Bu uygarlığın en kalıcı izleri ise İlçe sınırları içindeki ünlü ORDU yoludur. Bu yol, URARTU krallığının Van Gölü kıyısındaki merkezi TUŞBA'dan (Van İlinin eski ismi)başlayıp CİLO Dağlarına değin uzanmaktadır. GELYAŞİN ve TOPUZAVA anıtları üzerinde URARTU dili ile yazılmış yazıtlar vardır ki; bu uygarlıkla ilgili en doğrudan bilgiler bu yazıtlardan elde edilmiştir.
Büyükçiftlik (Hırvata) Köyü kalıntıları, Yüksekova'nın batısında Orışe deresi ağzındaki büyük bir kent ve kale kalıntısıdır. Burası Urartu'nun önemli kentlerinden Musaşir olduğu sanılmaktadır.
Eski adı GEVER olan Yüksekova Kanuni Sultan Süleyman'ın egemenlik yıllarında Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1. Dünya savaşında Ruslar Yüksekova'yı işgal ettiler. (24 Mayıs 1915) Nasturi liderlerinde Marşemonu HOY'a' götürdüler. Onun aracılığı ile bütün Nasturileri ayaklandırarak Türk ordusuna karşı kullandılar. 1915'te bölgedeki Müslüman halk Rus ve Nasturi zulmünden kaçarak dağıldılar. 5 Mayıs 1919'da yerli milis kuvvetleri ve şanlı ordumuz tarafından Yüksekova kurtarılınca isyancı Nasturiler, Urumiye (İran'ın Yüksekova'ya komşu olan ili) bölgesine çekildiler.
19. Yüzyılda Van vilayetine bağlı Hakkari livasının kazası olan Yüksekova 1936'da ilçe konumuna getirilmiştir. İlçe Merkezinin eski adı Dize'dir.
COĞRAFİ YAPI
|
Yüksekova ilçesi doğuda İran devleti ve Şemdinli ilçesi, güneyde Irak devleti, batıda Çukurca ilçesi ve Hakkari ili, kuzeyde Van ilinin Başkale ilçesi ve İran devleti ile çevrili ülkemizin bir serhat ilçesidir.
Yüzölçümü 2291 kilometrekare olup Hakkari iline uzaklığı 80 km 'dir Etrafı dağlarla çevrili olan ilçemizin rakımı 1950 m 'dir. Batısında Cilo dağı, kuzeyde Mor dağı doğusunda İran sınır dağları güneyinde Cilo dağlarının uzantısı olan Sipiriz sıra dağlarıyla çevrilidir. Yüksekova ilçesi bir çöküntü alanıdır.
Ovanın kenarında büyük Zap nehrinin bir kolu olan Nehil çayı akmaktadır. Yüksekova'nın yüksek dağlarında bazı buzul ve sirk gölleri vardır. Bu göller daha çok Cilo ve Sat dağlarındadır.
|
CİLO DAĞI (REŞKO) 4168 M
DİLEZİ 3250 M
KELEMERİ 3084 M
MOR DAĞI 3810 M
ORAMAR 3302 M
KORAN 3396 M
SAT DAĞI 3300 M
ŞERRAZİ 112 M
VADİNASUR 3250 M
Yüksekova ilçesi 42-10 ve 44-50 boylamları 36-57 ve 37-48 kuzey enlemleri arasında yer almaktadır. Yüksekova ovasının genişliği 15km ve uzunluğu 40 km 'dir .Zengin alüvyon topraklara sahip olmasına rağmen ağaç ve meyve yetiştiriciliği olumsuz iklim şartları sebebiyle çok azdır. Gece-gündüz ile mevsimler arasında büyük sıcaklık farkı; tarımdan çok, gür çayır ve meralarla hayvancılığa zemin hazırlamıştır.
En büyük platosu Kandil Yaylası, Armutdüzü çevresidir. En büyük vadisi Yüksekova'dan geçen Zap'ın bir kolu olan Nehil ırmağı vadisidir. Yüksekova'daki yaylalar ekonomik hayata yön vermiş ve özellikle hayvancılığı ön plana çıkarmıştır. Belli başlı yaylalar şunlardır: CEYTER, MERGEZER , MEYDANBELEK, MOR DAĞI, VARGENIM, KANİMASİ Belli başlı akar suları ise Nehil ve Oramar ırmaklarıdır.
YÜKSEKOVA'NIN İKLİMİ
Yüksekova ilçesi Doğu Anadolu bölgesi iklim özelliklerini taşır. Dolayısıyla karasal iklim hüküm sürer. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlı geçer.
Karasal iklimin en belirgin özelliklerinden gece ile gündüz ve mevsimler arasındaki sıcaklık farkı fazla, yağış ise azdır. Orman örtüsü yok denecek kadar az olan ilçenin bitki örtüsü ise step karakteri taşır.
SOSYAL DURUM
|
Yüksekova ilçesinde , tarihi bir yaşantı olarak kabul edilen aşiret hayatı bazı kesimlerde halen özelliğini sürdürmektedir.
Köy ve zoma yaşantısı içinde henüz köy odası. dükkan, lokanta, kahvehane gibi halka açık sosyal kurumlar yer almaktadır. Ancak ilçe merkezinde bu tür halka açık sosyal kurumlar mevcut olup oldukça gelişme göstermektedir.
İlçe merkezinde dahi. toplum hayatını etkileyen en önemli faktör hayvancılıktır. Tabi bu durum köye nazaran bir değişikliğe uğramış. İşin içine ticaretle girmiştir. Kısacası ilçe merkezinde ikili bir geçim kaynacı mevcuttur. Toplum hayatı da bu ikili etkenin tesirinde şekillenir.
Köylerde toplum hayatım tam manasıyla şekillendiren hayvancılıktır. Geçimini tamamen hayvan varlığına dayalı olan halk yaşayışını da buna uydurmak zorunda kalmıştır. Bu sebeple sabit bir yerleşme yerine bağlı kalmış, hayvanlarına ot ve su bulabilmek mecburiyetiyle, istemeyerek de olsa göçebe durumuna girmiştir. Bundan dolayı ilçede kırsal yerleşme alanlarının sayısı çok artmıştır.
Göçebelik devamlı değildir. Yani on iki ayı kapsamaz,mevsimliktir. Bu sebeple göçebelikle karıştırılmaması gerekir.İlçedeki hu göçebe hareketine özel bir ad verilir, buna ZOMA denir.
Zoma yaşantısı. her yıl mayıs ayının ilk haftasında başlar. 15 Eylül'e doğru sona erer. Zoma hayatı genellikle keçi kılından
yapılmış su geçirmez çadırlarda geçer. Bu çadırların büyüklüğü ailenin gelirine göre değişir. Çadırların bir kısmı 3-5 kişilik olduğu gibi bir kısmı da 50-60 kişiyi barındıracak büyüklüktedir.
Yüksekova ilçesinin. sosyal yaşantısın da çok özel bir yeri olan zoma hayalı her geçen yıl değer ve önem kaybetmekledir. Hayvancılıkta fenni beslenme yerleştikten, hayvan mahsullerinin değerlendirecek tesisler kurulduktan, köy ve yayla yolları yapıldıktan ve halkın kültür seviyesi yükseldikten sonra zoma hayatı önemini kaybetmektedir.
Zoma hayatında kadının görevleri çok ağırdır. Koyun sağma, peynir, yağ ve yoğurt yapımı ile ev işleri örgü dokuma gibi el sanatları tamamen kadına aittir. Erkekler zoma hayatında. kadınlara nazaran daha rahat bir hayat sürerler. Onlarında görevleri koyunların otlatılmasına nezaret etmek,hayvansal ürünlerin nakil ve satışı ile uğraşmak ve zomanın onurunu korumaktır.
Yüksekova ilçesinde madeni hizmet araçlarından halkın ilçe halkının tümü faydalanmaktadır. Bunun yanında, ilçe köylerinin hemen hemen %90 ı elektrik, yol, acil sağlık ve P.T.T. hizmetlerinden faydalanmaktadır. Bu tür medeni hizmetlerden faydalanmayan köylü oldukça az olup bunlara da bu tür hizmetler götürülmekte ve üzerinde çalışmalar sürmektedir.
Bugün ilçe merkezinin hemen hemen %90 nın yolu suyu elektriği ve telefonu mevcuttur.İlçe merkezinde devlet hastanesi. 6 köyünde de sağlık ocağı bulunmaktadır.
|
Resimler Sadece üyeler içindir!
|
YÖREDE SOFRA ADABI
Bu konuda ilçede büyük önem taşımaktadır. Sofralar oldukça zengin bir yapıya sahiptir. Masada yemek daha yeni görülmektedir. Buda ancak ilçe merkezinde görülür. Sofralar geniş, bir sofra bezi, muşamba veya tepsilerde kurulur. Fazla yabancının bulunması halinde sofrada sadece kekler, yemekler yenildikten sonra sofra toplanır, kadın kız ve çocuklar için evin diğer bir bölümüne geçilir. Yörede yemek sofrasında. o yörenin büyükleri sofraya gelmeden birisi gelemez. Sofra kurulduktan sonra ev sahibi en büyük olarak buyur dedikten sonra sıra ile sofraya oturulur. Yemekte çatal kaşık kullanılır. Bıçak kullanma alışkanlığı sofraya girmemiştir. Sofralarda bazen bir tabakla bir kişi aynı tabaktan yemek yerler. Yörede sofra kurulduktan sonra yemekler tek tek gelmez. Tüm yemekler getirildikten sonra buyur edilir.
|
Resimler Sadece üyeler içindir!
|
BAŞLIK
Başlık kız ve oğlan aileleri tarafından tespit edilen miktarda para alınır, buna "BAŞLIK." derler. Yörede "NEHT" denir. Bir yerde nakit anlamına gelir. Başlık konuşu sadece köylerde mevcuttur. Merkezde hemen hemen kalkmış durumdadır. Başlıkla beraber, bazı giyim eşyaları ve hediyeliklerde düğünün bu bölümünde alınmaktadır. Başlık kesildikten sonra kız tarafı erkek tarafından geleneklerin hatırına bir miktar para bağışlar. Buna HATIR VERME denir. Eksik görülmesi halinde bu paranın üstü tamamlanır. Bu sıra bir nevi pazarlık havasında gider.Küsmeler darılmalar, hatta bu işten çekilmeler bile olabilir.
Yüksekova'da başlık ya da yüklü takıların alınmasına yöre halkının tamamı karşı olmasına rağmen, bilhassa kalkması için bazı yöneticilerle birlik çaba sarf edilmesine rağmen, halen kaldırılmamıştır. Bilhassa kadının satılan mal gibi pazarlık edilmesi, okuyan kesim ve gençlik tarafından sert bir şekilde eleştirilmektedir. Bunun yükünü çekemeyen bazı gençler kaçmakta ve aşiretler arasında kız kaçırma sorunlarım doğurmaktadır.
|
Resimler Sadece üyeler içindir!
DÜĞÜN
Bu yörede evlenme çağı çok genç yaşlara isabet eder. Genellikle evlenen gençlerden kızlar erkeklere göre daha az yaşlı veya eşit yaşta olabilirler. Evlenme yaşı genel olarak 15-16 erkeklerde 18-19 yaşlarında olabilir. Evlenmelerde genellikle kız ve erkek taraflarının denkliği çok önemlidir. Çoğu zaman genç kız ve erkeğin birbirlerini sevmeleri halinde durum bozulmaktadır.Evlenme işleri köylerde görücü usulü olarak yapılmaktadır. Bu ilçe merkezinde yavaş yavaş kalkmaktadır. Gençlerin anne, baba veya yakınlarının tesiri altında oldukları görülmüştür. Kız ve erkek koyun sağma yolunda çeşmede veya diğer iki gencin evlenmesinde görülmektedir. Düğünler erkekli kızlı olduğundan ve mahalli karma oynandığından bu olanak burada oldukça fazladır. Evlenen gençlere genellikle anneleri aracı olurlar. Babaları haberleri yokmuş gibi görünürler. Ancak bunu kısa aralıklarla takip ederler. Eğer oğlan tarafı kabul öderse düğün hazırlıklarından önce oğlan tarafından göndereceği bir haberle başlar, buna yörede kasıt denir.
Kasıt elçi anlamına gelir. Kızın istenmesine zemin hazırlar. Önce bir zat görevlendirilir. Bu kişi önce kızın ailesine iletilmesinde vesile olur. Bu kızın ailesine yakın akrabaları tarafından iletilir. Kızın annesi tarafından kıza iletilir. Kabul edildiği takdirde kız ailesi tarafından kıza iletileceği gibi aynı silsile ile erkek taratma iletilir. Oğlan tarafı buna dayanarak kızı ister. Haberciden olumlu haber alındıktan sonra sonra oğlan hatırı sayılır birkaç kişi ile kız evine varır. Bir müddet sohbet edildikten sonra, kız tarafının en büyüğüne veva kız babasına "Allahın emri, peygamberin kavliyle kızınız (ismi ile hitap eder) filancanın oğluna istenmeye münasip gördük" ne buyurursunuz der."kızın babası geleneklere uyarak büyük bir saygı ve iltifat duyarak kızımız yolunuza fedadır, der. ardından şerbetler içilir. Bu bir kabul demektir. O topluluktan erkek tarafından olan güveye yakın bir zat yerinden kalkarak kızın babasının veya babasının gösterdiği zatın dini öper.
NİŞAN
Kız istemeden sonra kızın nişanlanacağı, kız tarafına bildirilir. Oğlanın annesi yoksa yakınlarında biri birkaç kadınla, kız evine gider. Kıza yüzük ve takılar takarak, nişan yaparlar. Bunun yanında erkek tarafından kız taratma kat kumaş ve benzeri hediyeleri verilir.
TURİZM
Irak ve Iran'a komşu olan ilçemizde Cento'nun ortak bir çalışma sonunda meydana getirdiği standart bir karayolu, Esendere sınır kapımızdan İran'a ulaşmaktadır. Komşu İran devletinin iki sınır kapısından biri olan Esendere yolunun bu ilçemizden geçmesi turizm yönünden büyük önem taşımaktadır.
Bu durumu dikkate alan Yüksekova kaymakamlığı ve özel sektör ilçede turistik tesis yaptırıma girişmiş bulunmaktadır. İlçemizin turistik değerinin son yıllarda anlaşılması sonucu gelen yerli ve yabancı turistlerin sayısı gün geçtikçe artmaktadır.Türkiye'nin en doğu uçunda bulunan dolayısıyla Irak ve İran'a komşu olan Yüksekova ilçesini özellikle Türkiye-İran turist yolunun geçtiği Esendere sınır kapısından gelenlerin sayısı fazladır.
İlçe merkezine gelen turistler ise gezi inceleme, va yapma, Cilo ve Sat göllerine giderek çeşitli konulurda bilimsel araştırmalara yapmak eğilimi ve sistemi ile gelen turistlerdir. Bu sırada bazı tarihi eser meraklısı turistlerin geldiği tespit edilmiştir. Cilo- Sat dağlarına "Türkiye'nin Himalayaları" denir. Daima karlı tepeleri, buzul gölleri yer yer hırçın tabiat güzellikleri içinde insanoğlunun meydan okuyan bütün bu manzara yurdumuzun bir başka köşesinde kolay kolay bulunmayacak değerlerdir.
TARİHİ YERLER
Türk tarih uzmanlarının adım adım dolaşarak 1938'de Cilo-Sat dağlarının Gevaruk vadisinde rastladıkları "Kaya resimler merkezi" Yüksekova yöresinin değerini arttırmıştır. Sarp kayalara çizilmiş bu resimler yörede mağara insanlarının yaşadığını göstermektedir. En az 5000 yıllık geçmişi olan kaya resimleri Yüksekova'nın en büyük tarihi hazinedir.
Bunlardan başka Yüksekova ilçesindeki bazı köylerde kaya sığınaklarında saklandıkları iddia edilen bazı yerleri bilinen "Eski Kitap Depoları " vardır.Dağlıca'dan (Oramar)kaçırılması teşebbüsünde bulunmuş fakat mani olunmuştur.Bu kitaplardan Avrupa'da ki bazı antika kaçakçıları ile ilgilidir.Kitapların pah abiçilmez değerde olduğu ,bir kısmının yerlerinin bilindiği ,buraların kuvvetli teşkil ve teçhizatla masraf edilerek aranması lazım geldiği İstanbul Dağcılık İhtisas Kulubü Başkanı tarafından 19 Kasım 1971 tarih 155 sayılı yazıda ifade edilmektedir.Geveruk Vadisi ,Yüksekova ilçe Merkezine 34 km olup,bunun 28 km .si stabilize karayolu 7 km si ise patikadır
NÜFUS YAPISI
2000 yılında yapılan nüfus tespitine göre ilçe merkezinde 72.172 kişi, köylerinde 41.685 kişi olmak üzere toplam 113.857 kişi bulunmaktadır.
Yüksekova Şehir Merkezi : 59662
Bucak ve Köyler : 42.377
Yüksekova ilçesi toplamı : 102.039
İlçemizin ekonomisi tarıma dayanmaktadır. 160.000 dekarlık alanda tahıl ürünleri (Buğday, Arpa, Mısır vb.) 120.000 dekarlık alanda (Yonca, Korunga, Fi vb.) 6.000 dekarlık alanda sebze (Patates, Domates, Salatalık vb.) 12.000 dekarlık alanda meyve (Elma, Armut, Kayısı vb.) üretimi yapılmaktadır.
İlçemizde madencilik üzerinde yapılan araştırmalarda Kadirtepe,Batazın,Halkan ve Orie köylerinde zengin krom yataklarna rastlanmtr.
İlçemiz Halk Eitim Merkezi Müdürlüğüne bağlı Halı Kilim Atölyesinde 200 kadar kursiyer hem meslek öğrenmekte hem de aile bütçesine katkıda bulunmaktadır.
İlçemiz Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığına 760 esnaf, Sanayi ve Ticaret Odası Başkanlığına 1500 sanayi ve tüccar, Şöförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığına 1260 şöför, Ziraat Odası Başkanlığına 6780 çiftçi kayıtlıdır.
İlçemiz Kk Sanayi Sitesi Esendere Yolu üzerinde merkeze 1.5 Km . uzaklıkta 62.000 M2'lik alana sahip olup 24.000 M2'lik alan üzerinde 51 işyeri (Atölye) ile faaliyet göstermektedir. Kk Sanayi Sitesinin sahip olduğu boş alana yeni sanayi iş yerleri yapılması için çalışmalar devam etmektedir.
İlçemizde özel sektörün işlettiği 1 Hastane, 4 Rehabilitasyon Merkezi, 5 Özel Dershane mevcuttur.
İlçemizdeki fenni arı kovan sayısı 22.000, kara kovan sayısı 1.500 adettir. İlçemizde Arıcılar Birliği kurulmuş olup, 300 arıcı kaydı bulunmaktadır.
İlçemizde bol miktarda akarsu kaynağı olmasna rağmen kültür balıkçılığı yönünden değerlendirilmemektedir.
İlçemizde sanayi tesisi olarak 1 Et Entegre Tesisi (şu anda üretim yaplmamaktadr.) 6 Küp eker malathanesi, 1 Süt Fabrikas mevcuttur.
İlçemizde 22.886 büyük baş hayvan, 200.000 küçük baş hayvan mevcuttur.
İlçemiz Esendere Gümrük Sınır Kapısı 1.Sınıf Gümrük Müdürlüğü statüsünde olup, yolcu giriş-çıkış, taşıt giriş-çıkış, ithalat ve ihracat işlemleri, transit işlemleri ( Tr Karnesi ) ile sınır ticareti kapsamnda ithalat ve ihracat yapılmaktadır. 2007 yılı içerisinde 229.594 yolcu girişi, 303.288 yolcu çıkışı, 37.135 araç girişi, 35.235 araç çıkışı gerçekleşmiş olup, 20.512.5 dolarlık ithalat ve 76.100.098.5 dolarlık ihracat yapılmıştır.
YÜKSEKOVA
HAKKARİ ilimize bağlı bir ilçedir.
Nüfus:
101869 kişi
Yüzölçümü:
2291 km²
Köyleri
- ORTAÇ
- DİLEKLİ
- SUÜSTÜ
- DİLEKTAŞI
- ÖRNEKKÖY
- VEZİRLİ
- YONCALIK
- DEĞERLİ
- AKALIN
- BEŞATLI
- GÖKYURT
- YENİIŞIK
- KARLI
- ONBAŞILAR
- KÖPRÜCÜK
- ALTINOLUK
- PINARGÖZÜ
- GÜRKAVAK
- YÜREKLİ
- DEDELER
- BAĞDAŞ
- YEŞİLTAŞ
- DİBEKLİ
- KÖŞKÖNÜ
- AKÇALI
- AKPINAR
- GÜÇLÜ
- GÜLDALI
- KISIKLI
- ADAKLI
- AKSU
- BULAKLI
- DAĞLICA-BUCAK MERKEZİ
- YAZILI
- İKİYAKA
- ARMUTDÜZÜ
- ÇATMA
- DEMİRKONAK
- İNANLI
- KADIKÖY
- KARABEY
- KEÇİLİ
- KOLBAŞI
- TATLI
- BOSTANCIK
- TUĞLU
- SÜREKLİ
- BÖLÜK
- SALKIMLI
- AKOCAK
- PİRİNÇEKEN
CANLI DESTEK
