Afyonkarahisar’ın 35 km kuzeyinde tabiat ve tarihin en cömert davrandığı ilçelerimizden birisidir. 1959 yılında ilçe olmuştur. 90.900 hektar alana sahip olan İlçemiz Afyonkarahisar Ovası’ndan kuzeye doğru gidildikçe kademeli olarak yükselen 1250-1500 metre rakımlı bir platonun üzerinde olup karasal bir iklime sahiptir. İdari olarak 8 belde ve 23 köyümüz mevcut olup, genel nüfusumuz 33.220 dir. İlçenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. İlçenin Gazlıgöl Beldesinde Kızılay Madensuyu Fabrikası bulunmaktadır. Meşe, çam, ardıç ormanları ve koruluklarla çevrilidir. Gazlıgöl kaplıcası ve içmeleri, Frig Kaya Anıtları, Roma-Bizans kaya yerleşimleri, mezar odaları, peribacaları ve yaylaları ilgi odaklarından bazılarıdır. İlçenin köklü bir mazisi vardır. Eski medeniyetlere beşiklik etmesi onun tarihi çehresini güzelleştirmektedir.
İhsaniye’nin vaktiyle Hitit İmparatorluğu sınırları içerisinde bulunduğuna dair elde bazı belgeler mevcuttur. Hitit İmparatorluğu’nu ortadan kaldıran Frigyalıların eski yapılarına İhsaniye sınırları içerinde rastlanmaktadır. Ayazini, Kayıhan yerleşim birimleri Kapıkayalar, Aslantaş, Matlaş ve Yılantaş gibi Göynüş Vadisi’ndeki yerler, mezar olduğu sanılan tarihi Frigler dönemine aittir. Ayrıca tabiat harikası kütleler ve peribacalarının süslediği Frig bölgesi diye anılan saha bu yörenin Frigler zamanının önemli bir yerleşim bölgesi olduğunu gösterir. Bölge Pers, Helen, Roma ve Bizanslıların, daha sonra Selçukluların ve Osmanlıların hâkimiyetine girmiştir. Bu medeniyetlerden günümüze kadar yaşayabilen eserlere rastlanmaktadır.
Anadolu’nun 1071 Malazgirt Meydan Savaşı’ndan sonra Türklerin yerleşimine açılması sonucunda bazı Türk boylarına mensup kafilelerin bu bölgeye yerleştikleri bilinmektedir. Döğer’de bulunan Han (Kervansaray) Osmanlıların Anadolu’ya ve bu bölgeye gösterdikleri özeni göstermesi açısından önemlidir.
İLÇENİN TARİHİ
Şirin ilçemiz ihsaniye’ nin köklü bir mazisi vardır. Eski medeniyetlere beşiklik etmesi onun tarihi çehresini güzelleştirmektedir.
İhsaniye’ nin vaktiyle Hitit İmparatorluğu sınırları içerisinde bulunduğuna dair elde bazı belgeler mevcuttur. Hitit İmparatorluğu’nu Ortadan kaldıran Frigyalılar’ın eski yapılarına da yer yer ihsaniye sınırları içerisinde rastlanmaktadır.
Döğer, Ayazin, Kayıhan yerleşim birimleri Kapıkayalar, Aslantaş, Maltaş ve Yılantaş isimli ibadet yerleri ile mezar oldukları sanılan tarihi kalıntılar Frigler dönemine aittir. Ayrıca doğa harikası kütleler ve peri bacalarının süslediği Frig bölgesi diye anılan saha bu yörenin Frigler zamanının önemli bir yerleşim bölgesi olduğunu göstermektedir. Bölge Pers, Helen, Roma ve Bizanslılar’ın egemenliğine girmiş olup bu medeniyetlerden günümüze kadar yaşayabilen eser ve izlere rastlanmaktadır. Friglerle ilgil olarak özellikle Afyonkarahisar-Eskşehir-Kütahya üçgeni içerisinde bulunan İhsaniye Bölgesi dikkat çeker.
Anadolu’nun 1071 Malazgirt Meydan savaşından sonra Türklerin yerleşimine açılması sonucunda bazı Türk boylarına mensup kafilelerin bu bölgeye yerleştikleri sanılmaktadır. Döğer ve Alanlı Bölgelerinin Oğuz Türkleri tarafından 1085 yıllarında iskan edildiği tahmin edilmektedir. Döğer ve Anıtkaya yerleşim bölgelerinde Germiyanoğulları’ ndan kalan kervansarayların mevcut oluşu ilçemizin önemli bir yol kavşağı ve konaklama yeri olduğunun kuvvetli kanıtlarıdı.
Ayrıca Yavuz Sultan Selim’in İran seferine giderken bu güzergahtan geçmiş olduğu bilinmektedir.
İHSANİYE DOĞUYOR
93 Harbi ve sonu meçhul çalkantılar...... Rumeli Türkünün rahatsız olduğu ilk olay Avastefanos Antlaşması ile Rumeli’de Bulgar Devleti , Sırp Krallığı vücuda geliyordu. Bu devletler fiilen Rusya’nın emri altında olacaklardı.İhsaniye Halkı ecdadının vatanı olan Silistre’nin yakınlarındaki Şahinler, Klikadı ve Bayrampınar Köylerindeki Türklerdir.
Bulgar devleti sınırları içinde kalan bu bölgede kısa sürede büyük zulüm ve işkenceler baş gösterdi. Zulüm üstüne zulüm ve hazin göç...... 93 Harbinden 8 yıl sonra zulüm ve işkenceye dayanamayan 25 hanelik grup Köstence ve Varna Limanları üzerinden İstanbul’a ulaştı(1885). Bursa-İnegöl civarında 6 ay kalındı. Oradan Kütahya-Belkavak mevkiine yerleşildi. Evler yapıldı. Nihayet rahata ve huzura kavuşulmuştu. 2 sene burada kaldılar. Günün birinde Saltıklarlı Mustafa hadisesi cereyan etti. Yapılan çatışmada Saltıklarlı Mustafa ile karısı öldürüldü. Bu olay huzuru kaçırdı. “Artık burada da durulmaz” diyordu büyükler. Nihayet bir gün yine göç başladı. Sanki bu onları silinmez alınyazısıydı. Kafile yavaş yavaş ilerleyerek Belcemeşe Öreni denilen bu günkü İhsaniye ‘ye geldi. Yıl 1887 Aylardan Haziran, aşırı sıcak ve yoğun susuzluk, çaresizlik yine başlamıştı. Tekrar göç arabaları harekete geçti.Bolvadin’in 22 km kadar batısında bulunan Çobanlar nahiyesi civarında Hamidiye Örenine yerleştiler. 6 ay kadar burada kaldılar. Fakat sivrisinek ve sıtma illetinden rahat bulamıyorlardı. Kafile tekrar yollara koyuldu. Bu sefer kararlıydılar. İhsaniye’ye (Belcemeşe) yerleşeceklerdi. 1888’de bu mıntıkaya gelindi ve kat’i olarak yerleşildi.
İHSANİYE NAHİYE OLUYOR
Merkezi konumdan ötürü 38 köy bağlanarak 1942 yılında Nahiye , 1959’da da 7030 sayılı kanunla İlçe olmuştur.
SAVAŞ YILLARINDA İLÇEMİZ
İhsaniye 13 Temmuz 1921’de Yunanlılar tarafından işgal edilmiş ve tam 13 ay 14 gün düşman zulmü altında inlemiştir. Düşman Uşak-Dumlupınar istikametinden İstasyon yönünden köye girdi. Sonraları İnönü, Sakarya ve Ankara’ya doğru ilerleyen düşman bu cephelerde tutunamayarak geri çekilmek zorunda kaldı.
İhsaniye merkezî bir duruma getirildi. Ordugâh olarak tayin edilen bu yerde mühimmat depoları bulunuyordu. Düşman askerinin kilit noktaları ise Türkmentepe ve Çalltepe idi. Tarihin önemli savaşlarından Büyük Taarruz’ un başlangıç noktası da yine bu muhitlerdir. Saadet, Olucak sırtları, Döğer - Eğret Hattı ile Alcalı, Kaplanlı Sırtları savaşın bütün şiddet ve ağırlığını görmüştü. Nihayet 27 Ağustos 1922’de düşman istilasından İhsaniye ebediyen kurtuluyordu.
Ogünlerin acı bir hatırası olarak İhsaniye’ nin bir çok tepesinde hala savaşın kalıntıları olarak mevziler, top ve tüfek mermilerine rastlanmaktadır.
COĞRAFİ YAPI
1-ARAZİ: Frigya denilen İçbatı Anadolu kısmında dağlar 1000 metre bir zemin üzerinde 2000 metreden geçen tepeleri ihtiva eder. Umumi istikamet güneydoğudan kuzeybatıya doğrudur. Başlıca iki özellik göze çarpar. Fakat bunlar sıra dağlar olmaktan ziyade adavari özelliktedir. İç kısımda Emirdağ 5240 m. ,Türkmendağı ile Domaniç arasında bir çukurluk mevcut olup Eskişehir – Kütahya demiryolu buradan geçer. Bu dağlara muvazi olarak Sandıklı – Simav arasında bir dağ dizisi (Murat Dağı ve Eğriboz Dağı) uzanır. Bu iki yükseklik arasında İhsaniye’ den Kütahya ve Tavşanlı’ ya hatta Orhaneli’ ye kadar uzanan bir alçak kısım bulunur.
İhsaniye mevki olarak Orta Anadolu ile Batı Anadolu bölgeleri arasındadır. Doğudan İscehisar, batıdan Kısmen Kütahya ve Altıntaş, Kuzeyden Seyitgazi kısmen Kütahya, Güneyden Afyonkarahisar ve kısmen Anıtkaya (Eğret) ile çevrilidir.
Yüzölçümü 900 km2 ‘dir. İlçe genel görünüm itibariyle yayla karekterini göstermektedir.Rakım 1093 m’dir.
2-JEOLOJİK YAPI: İkinci jeolojik yapı oligosen, neojen, Quaterner, alüvyon ve paleozoik oluşumuna ait izler vardır. Paleozoik devrin Bilür, devon, karbon ve perm kısımlarını yaşamıştır.
Alçak yerlerde.......veya kubbeleşmiş şekilde neojen tabakalrını derin vadiler ve yüksek tepelerde mermer ve sistlerden müteşekkil eski tabakalara rast gelinir. Bazı kısımlarda açı renkli ve büyükçe feldispat billurlarını ihtiva eden trakit kütlelerine rastlanılmaktadır. Yer yer sönmüş volkan izlerine ve bunlardan oluşan tabakalara tesadüf edilmektedir.
İğdemir, Ablak köyleri civarında buluna Karahisar maden suyu kaynakları ve bu mıntıkanın az ilerisinde bulunan içerisinde mevcut bir kısım madensel maddeleriyle şifa sağlayan tabii sıcak su kaynaklı hamamlarının varlığı bu mıntıkaların volkanlar civarında olduğunu göstermektedir. Araziler umumiyetle yükselme neticesinde vücut bulmuştur. Bunun yanısıra ovalar ve bazı indifalar da meydana gelmiştir.
3-İKLİM: İhsaniye denizlerden uzak ve dağlarla çevrili olduğu için tipik bir kara iklimine sahiptir. Genellikle kışları çok soğuk, yazları çok sıcak ve kısa geçer.
Sıcak yazlara ve soğuk kışlara sahip olan bu bölgede yağışlar 400 mm’ den fazladır. Hatta yüksek dağlarında bu miktar 1 metreyi geçer. Yağışlar bilhassa kış aylarında ve bir kısmı kar halinde düşer. Dağlar aylarca karla örtülü kalır.
Aylara Göre Sıcaklık Ortalamaları:
Aylar : Sıcaklık : Yağış (mm) :
Ocak 0,3 72
Şubat 1,0 61
Mart 4,3 55
Nisan 9,8 49
Mayıs 14,6 59
Haziran 17,9 38
Temmuz 20,4 18
Ağustos 21,4 13
Eylül 16,1 23
Ekim 11,9 36
Kasım 7,1 49
İlçe yağışlar itibariyle almış olduğu suları deşarj bakımından iki havzaya ayrılır.
a) İç Anadolu Havzası: Bu havza Ablak, Aşağıtandır, Alcalı, Ayazin, Bayramaliler, Bozhüyük, Demirli, Eskieymir,İğdemir, Yaylabağı, Kayaviran köylerinin bulunduğu sahaları kapsamaktadır.
Bu mıntıkanın kuzeyinde ve kuzeydoğusunda Eskişehir iel hudut teşkil eden Banazlı Dağları ile Kuzviran Dağları vardır. Bu dağların en yüksek tepeleri Kazuçtu ve Köroğlu tepeleridir(1550m.).
Akarsuları : Ayazin Çayı, Irmak Çayı, Ablak Çayı’dır. Bunlardan Ayazin Çayı, Kuzviran ve E skieymir arazilerinden çıkar. Irmak Çayı Demirli ve Bayramaliler, AblakÇayı ise Yukarıtandırı köyü arazilerinden çıkar ve bu çaylar Gazlıgöl Kasabası Hamam önünde birleşerek Afyon Ovası’ nda Tuz gölü’ne dökülen akarsuyla birleşir. Ayrıca Döğer kasabası arazilerinde bulunan Emre Gölünün beslediği Döğer Çayı, Üçlerkayası köyünün yakınından çıkan Balıklıpınar Çayı ve Eğret arazisinden çıkan Cumalı Çayıdır.
b) Kardeniz Havzası: Bu havza Kıyır, Sarıcaova, Döğer, Leğen (üçlerkayası), Kadımürsel, Orhaniye, Karacaahmet, Muratlar, Susuzosmaniye, Cumalı, Yenice, Osmanköy ve Hacıbeyli Köylerinin bulunduğu sahaları kapsamaktadır. Bu bölgenin kuzeyinde Kütahya ile sınır oluşturan İlbulak Dağları vardır.
İHSANİYE
AFYONKARAHİSAR ilimize bağlı bir ilçedir.
Nüfus:
33220 kişi
Yüzölçümü:
909 km²
Köyleri
- HACIBEYLİ
- ABLAK
- AŞAĞITandIR
- BASIRLAR
- BAYRAMALİLER
- BEYKÖY
- CUMALI
- DEMİRLİ
- ESKİEYMİR
- EYNEHANKUZVİRAN
- İĞDEMİR
- KADIMÜRSEL
- KIYIR
- MURATLAR
- OĞULBEYLİ
- ORHANLI
- OSMANKÖY
- SARICAOVA
- SUSUZOSMANİYE
- ÜÇLERKAYASI
- YENİCE
- YİĞİTPINARI
- YUKARITandIR
CANLI DESTEK
