Osmanlı Devri kayıtlarında Tuht olarak geçen ve 1958 yılında Yapraklı Panayı ve Yapraklı Dağına izafete şimdiki adını alan Yapraklı Çankırı ile paralel bir tarihi süreç yaşamıştır.Yörenin tarih öncesi dönemlerine ilişkin çok fazla araştırma yoktur.Son yıllarda Çankırı ve çevresinde tarih öncesi dönemde ilgili araştırmalar yapılmaktadır.Yapraklı’da Analıkız Mevkiinde denizsel fosiller ele geçmiştir.Günümüzde on iki bin yıl öncesini kapsayan Paleolitik dönemden beri yörenin iskana uğradığı sanılmaktadır.Kıvçak Köyü ve İkizören Beldesi Kaya Mezarları,Topuzsaray’da bulunan Frigler Devrine tarihlenen çeşitli süs eşyaları , Çevrecik Köyü’nde kaçak kazılar esnasında ortaya çıkmış ve eski tunç çağına verilen seramik parçaları,eski Hitit seramik buluntuları ve Roma yerleşim ve Nekropol alanları ilçenin zengin tarihi geçmişinin önemli göstergeleridir.Bu veriler dışında Yapraklı’da Hititlerden sonra Frigler,Kimmeller,Lidyalılar,Persler,Makedonyalılar,Paflogonyalılar,Romalılar ve Bizanslıların hüküm sürdükleri tahmin edilmektedir.
1071 Malazgirt Savaşından sonra Melik Danişment,Ahmet Gazinin emri olan Karatekine Çankırı ve Kastamonu yöresinin fethi görevi verilmiştir.Bunun üzerine Emir Karatekin ilk defa Aydos Dağlarında ordugahını kurup fetih hazırlıklarına başladığında Bizans kuvvetlerinin gelmesiyle kuzeye doğru çekilmiş ve Yapraklı civarında karargah kurmuştur.Böylece Çankırı’dan da önce Eldivan ve Yapraklı çevresinin fethedildiği anlaşılmaktadır.Emir Karatekin’in ölümüne (1106) kadar Türklerin elinde kalan bölge birkaç defa Bizans saldırılarına maruz kalmış ve son olarak 1132 yılında Bizanslıların eline geçen yöre 1137 senesinde Anadolu Selçuklu Sultanı 2.Mesut tarafından yeniden geri alınmıştır.
1402’de Yıldırım Beyazıt’ın Timur’a yenilmesiyle bu bölge candaroğlu topraklarına katılmıştır.Candaroğulları Beyi İsfendiyar Bey2in karşı çıkmasına rağmen Çelebi Sultan Mehmet’in kuzeyindeki Ilgaz Dağı sınır kabul edilerek Tosya – Yapraklı – Keskin ve Kalecik’i içine alan yöreyi Kasım Beye verilmesiyle bölgede küçük bir Beylik kuruldu.Daha sonra Kasım Beyin , Çelebi Mehmet’in kızlarından Sultan Hatunla Sultan 2.Murat’ın İsfendiyar Bey’in kızı yani Kasım Beyin kız kardeşi ile evlenmesiyle akrabalık bağlarıyla kuvvetlenen bağ sayesinde merkezi Çankırı olan bu Beylik 1416 yılından itibaren Osmanlı himayesinde yönetilmeye başlanmıştır.Kasım Bey’in 1464 yılında ölüyle de çevresiyle birlikte Çankırı-Osmanlı yönetim sisteminde Anadolu Eyaletine bağlı sancak merkezi oldu.XVI. yüzyıl kayıtlarına göre başlangıçta Çankırı’ya bağlı dokuz kaza vardır.Bunlar Çankırı,Kalecik,Tosya,Çerkeş,Kurşunlu,Koçhisar(Ilgaz),Kargı,Milan ve Karıpazarı kazalarıdır.1578’de bunlara Kesgin , 1580’de de Tuht(Yapraklı) katılmıştır.1580 öncesinde Kengırı (Çankırı) nahiyesine bağlı mahalle ya da köylerden birisi olan Toht da 1521 tahririne göre 160 , 1578-79 tahririne göre ise 254 hane mevcuttu.Sultan 2.Beyazıt’ın Tokat’ta bulunan Hatuniye İmaretine vakf olunan Tuht köyü 1579 yılında Camii Atik, Karaşeyh,Mescid-i Laklak ,Mescid-i Bazar,Camii Cedid Bazar,Mescid-i Bevvab , Mescid-i Sucabey , Mescid-i Ahmet Faki ve zımmıyan adlı dokuz mahalleye sahipti.Nüfus ise yaklaşık olarak 1700 civarındaydı.
Osmanlı Döneminde Tuht(Yapraklı) yok güzergahlarından uzak bir yerleşim yeri olmakla birlikte Ankara-Çankırı Tarihi kervan yoluyla bağlantılıdır.Kiepert ve Leonhart tarafından varlığı belgelenen ve Yılmaz ile Ayhan tarafından da arazi de mevcut olmadığı gözlemlenen Çankırı-Yapraklı arasında Şıhlar Köyü civarındaki eski Han ya da alter Han bu yol ağınınen önemli verisi konumundadır.Ankara-Çankırı Kervan yolu Çankırı’dan sonra bir Yapraklı diğeri Ilgaz bir diğeri de Korgun üzerinden Kurşunlu’ya bağlanan üç ayrı istikamete ayrılmaktadır.
XIX.yüzyıl başlarında Tuht(Yapraklı)’ya bağlı köylerin sayısı 55 , 1831 senesinde Müslüman ve Reaya sayısı 3642 nefer olarak verilmektedir.Tuht/Toht ‘a 1869’da salnamesine göre Kilise ve Gayrimüslim mektebi vardır ve Aşağı Mahalledeki 18 hanede 57 Rum yaşamaktadır.1870’de kaza merkezi olan Yapraklı Cumhuriyet2in ilanından sonra Çankırı’nın il olmasıyla Çankırı’ya bağlı bir nahiye haline gelmiştir.Aynı dönemde Tuht kasabasında 17 mektep vardır.1926 yılı verilerine göre Tuht nahiyesi 782 erkek 723 kadın nüfusuna sahip , 3 mahallesi , 344 hanesi , 2 camii mescidi, 28 dükkanı , 5 çeşmesi , 6 sınıflı mektebi ve 49 köyü olan Çankırı merkeze bağlı bir nahiye merkezidir.1930’da Belediye teşkilatının lağvedilmesinden sonra 1955’de Belediye teşkilatı yeniden kurulan Yapraklı üç yıl sonra da ilçe merkezi olmuştur.
Çankırı’ya bağlı ilçelerden biri olan Yapraklı, Orta Kızılırmak havzasının kuzeydoğusunda, 40º45´00´´ kuzey enlemi, 33º46´60´´ doğu boylamında yer almakta olup, il merkezine 32 km. mesafededir. Rakım ortalaması 1000 metrenin üzerinde olan ilçe, kuzeyden Ilgaz ve Tosya İlçeleri, Batı ve Güneyden Çankırı merkez İlçe, DOĞUDAN İSE Bayat ilçesi ile çevrilmiş durumdadır.
719 km²yüzölçümüne sahip ilçenin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Bu sebeple büyük şehirler göç, sıklıkla karşılaşılan bir durumdur.
Çıplak ve meyilli Acı Çay vadisi dışında İlçe arazisi genellikle engebeli olup, yükseklikleri 1912-1782 arasında değişen ve yer yer ormanlarla kaplı bir yapı sergilemektedir. Kuzeydeki Yapraklı dağları ile Güneydoğudaki Erikli, Sarıkaya ve Engine Dağları orman alanlarıdır.
Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı tipik karasal iklimin hüküm sürdüğü Yapraklı’da, yazın kuruyan ve sularını Acı Çay’a taşıyan Çakırlar Çayı, Kullar Çayı, Ulu Dere, Kızıl Çay, Değirmen Deresi ve Kızıl Dere gibi irili ufaklı dereler ile kuzeydoğu-güneybatı yönünde akan Acı Çay ve kuzeybatı-güneydoğu istikametinde akan Büyükdere adıyla iki akarsu mevcuttur.
İlçemizde Büyük Yayla, Küçük Yayla (Teknekaya), Sarıkaya, Yukarıöz, Aşağıöz ve Sarıçiçek olarak bilinen çok sayıda yayla vardır.
Bunlardan ortalama 1650 m yükseltiye sahip Büyük Yayla görülmeye değer bir doğa harikasıdır. Kara, sarıçam, köknar ve ardıçla kaplı olan yaylada, Gülalan, Dedeköy, Yüklüköy, Gökçedere, Akyol ve Muşgöl yaylaları gibi gezilecek yerleri mevcuttur.
Ayrıca M.T.A tarafından yapılan araştırmalarda Armutluyelet, Panayırtepe, Dipyurt, Dedeköy, Karatepe, Kaş Yaylası, Kireçlik, Eğriceova, Damlıyurt başı ve deresi, Kapaklı Mevkii, Katırçiteni, Kıyıaltı Mevkii, Asarcık Yaylası, Kaş Yaylası ve Yan Yaylası gibi farklı Bölgelerden toplanan curuflardan bin yıl ve daha öncesinde bakır işlendiği tespit edilmiştir. Sazcağız, Yüklü ve İkizörende alçı taşı, Ovacık ve Müsellim de kömür, Tatlıpınar ve Büyükakseki’de tuz belirlenmiştir.
Karacaözü Köyü’nün sınırları içinde bulunan ve halk arasında Kocameşe olarak anılan ağaç 256 m² lik bir alanı kaplayan ve üç ayrı gövdenin birleşmesiyle oluşmuş yaklaşık 500 yıllık geçmişe sahip oluşuyla dikkat çekmektedir.
YAPRAKLI
ÇANKIRI ilimize bağlı bir ilçedir.
Nüfus:
21015 kişi
Yüzölçümü:
772 km²
Köyleri
- AKYAZI
- AŞAĞIÖZ
- AYSEKİ
- AYVAKÖY
- BADEMÇAY
- BALIBIDIK
- BELİBEDİR
- BUĞAY
- BULUCA
- ÇAKIRLAR
- ÇEVRECİK
- ÇİÇEKKÖY
- DAVUTLAR
- DOĞANBEY
- GÜRMEÇ
- İĞDİR
- KARACAÖZÜ
- KAVAKKÖY
- KAYACIK
- KAYMAZ
- KIVCAK
- KİRLİAKÇA
- KULLAR
- MÜSELLİM
- OVACIK
- SARIKAYA
- SAZCIĞAZ
- SOFUOĞLU
- SUBAŞI
- TATLIPINAR
- TOPUZSARAY
- YAKADERE
- YAKAKÖY
- YAMAÇBAŞI
- YENİCE
- YEŞİLYAYLA
- ZEKERİYAKÖY
- BÜYÜKAKSEKİ
- YUKLU/ BÜYÜKCAMİİ MAH.
CANLI DESTEK
